افت سرمایه‌گذاری استارتاپ‌های آمریکای شمالی در سه‌ماهه سوم؛ غول‌های هوش مصنوعی چشم به بازار سهام دوخته‌اند

تأمین مالی استارتاپ‌های آمریکای شمالی در سه‌ماهه سوم به‌صورت متوالی کاهش یافت و بسیار پایین‌تر از اوج تاریخی خود نشست. با این حال، این افت عمدتاً نتیجه غیبت دورهای سرمایه‌گذاری عظیم جدید برای OpenAI و Anthropic است و به‌نظر نمی‌رسد نشانه ضعف گسترده در فضای سرمایه‌گذاری خطرپذیر باشد.

بر پایه داده‌های Crunchbase، سرمایه‌گذاران در سه‌ماهه سوم در مجموع ۹۲ میلیارد دلار در دورهای بذری تا مرحله رشد استارتاپ‌های آمریکایی و کانادایی سرمایه‌گذاری کردند. این رقم نسبت به فصل قبل ۳۵ درصد کاهش دارد، اما در مقایسه با سال گذشته ۵۰ درصد رشد نشان می‌دهد.

حجم معاملات تقریباً ثابت ماند و شمار دورهای مرحله پایانی و مرحله اولیه نزدیک به سطح فصل قبل بود.

هوش مصنوعی همچنان موضوع غالب سرمایه‌گذاران استارتاپی بود. طبق داده‌های Crunchbase، حدود دو‌سوم کل سرمایه‌گذاری این فصل به شرکت‌های متمرکز بر هوش مصنوعی رسید. بخش بزرگی از این مبلغ صرف دورهای بزرگ Databricks، Safe SuperIntelligence و Crusoe شد.

با این حال، در مجموع سرمایه‌گذاری در بیشتر مراحل افت کرد. معاملات مرحله اولیه افت به‌ویژه تندی نسبت به اوج چندساله فصل قبل داشت و تأمین مالی مرحله پایانی هم کاهش یافت.

درباره خروج‌ها (exits) هم، مقایسه فصلی عرضه‌های اولیه سخت بود، چون فصل دوم میزبان ورود رکوردشکن SpaceX به بازار بود. حتی در مقایسه با یک فصل معمولی هم بازار عرضه اولیه در سه‌ماهه سوم نسبتاً کُند بود؛ چند عرضه در حوزه زیست‌فناوری، انرژی و محصولات مصرفی انجام شد اما هیچ معرفی چشمگیری از شرکت‌های بزرگ فناوری رخ نداد. فعالیت ادغام و خرید پرجنب‌وجوش‌تر بود و صدر آن را خرید شرکت Hugging Face توسط انویدیا در سپتامبر به خود اختصاص داد.

بخش زیر نگاهی دقیق‌تر به اعداد فصلی می‌اندازد: تفکیک سرمایه‌گذاری بر پایه مرحله، نمودار تأمین مالی هوش مصنوعی و تحلیل فعالیت خروج.

سرمایه‌گذاری مرحله پایانی و رشد فناوری

از مرحله پایانی شروع می‌کنیم، چون بیشتر پول استارتاپی همان‌جا رفت. طبق داده‌های Crunchbase، سرمایه‌گذاران در سه‌ماهه سوم ۶۶.۴۵ میلیارد دلار در معاملات مرحله پایانی و مرحله رشد سرمایه‌گذاری کردند. این رقم حدود یک‌سوم بیشتر از سال گذشته است، اما در مقایسه با سه‌ماهه اول و دوم امسال — زمانی که OpenAI و Anthropic به‌ترتیب ۱۱۰ میلیارد و ۶۵ میلیارد دلار جذب کردند — افت شدید دارد.

در فصل تازه‌پایان‌یافته، بزرگ‌ترین دورهای مرحله پایانی و رشد به Databricks (۵ میلیارد دلار)، Crusoe، یونیکورن زیرساخت هوش مصنوعی (۳.۹ میلیارد دلار)، شرکت The Boring Co. (۳ میلیارد دلار) و Cognition، استارتاپ کدنویسی با هوش مصنوعی (۲ میلیارد دلار) رسید. در مجموع و بر پایه داده‌های Crunchbase، بیش از یک دوجین استارتاپ دور مرحله پایانی یا رشد یک میلیارد دلار و بیشتر جذب کردند.

مرحله اولیه

سرمایه‌گذاری مرحله اولیه هم در سه‌ماهه سوم در سطحی تاریخی بالا ماند، هرچند پایین‌تر از اوج‌های قبلی. بر پایه داده‌های Crunchbase، سرمایه‌گذاران ۲۰.۶ میلیارد دلار در این مرحله هزینه کردند؛ کمتر از فصل قبل اما همچنان بسیار بالاتر از سطح سال گذشته.

چند دور استثنائاً بزرگ این رقم را بالا برد؛ از جمله ۱.۱ میلیارد دلار دور سری A شرکت River AI در حوزه هوش مصنوعی متن‌باز، ۶۶۰ میلیون دلار سری B استارتاپ هسته‌ای Valar Atomics و ۵۰۰ میلیون دلار سری A شرکت Fab2 در حوزه سخت‌افزار و نرم‌افزار تراشه.

مرحله بذری

معاملات مرحله بذری هم در سه‌ماهه سوم پرکار بود. طبق داده‌های مقدماتی Crunchbase، دست‌کم ۵ میلیارد دلار صرف دورهای بذری، فرشته و پیش‌بذری شد. این رقم کمی کمتر از فصل قبل و سال گذشته است، با این حال انتظار می‌رود با گذشت زمان کمی بالا برود، چون معاملات بذری معمولاً چند هفته یا چند ماه بعد از بسته شدن به پایگاه داده اضافه می‌شوند.

حوزه هوش مصنوعی چند دور بذری به‌ویژه بزرگ داشت؛ شاخص‌ترین آن‌ها استارتاپ‌های هوش مصنوعی فیزیکی Walden Robotics با ۳۰۰ میلیون دلار و Veeda AI با ۹۰ میلیون دلار بودند.

هوش مصنوعی

سهم تأمین مالی اختصاص‌یافته به استارتاپ‌های هوش مصنوعی هم در سه‌ماهه سوم بالا ماند. در مجموع ۶۱ میلیارد دلار به دورهای متمرکز بر هوش مصنوعی رفت که نسبت به دو فصل قبل افت شدید دارد، اما همچنان یکی از بالاترین ارقام ثبت‌شده است.

خروج‌ها

سه‌ماهه سوم چند معامله بزرگ ادغام و خرید داشت، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی. بازار عرضه اولیه آرام‌تر بود و توجه بازار بیشتر به عرضه‌های عظیم پیشگامان هوش مصنوعی در ماه‌های آینده معطوف بود.

ادغام و خرید

فعالیت خرید نسبتاً قوی بود و چند خرید بزرگ مرتبط با هوش مصنوعی آن را تقویت کرد. بزرگ‌ترین آن‌ها خرید پلتفرم توسعه مدل‌های متن‌باز Hugging Face توسط انویدیا به ارزش ۱۲.۹۳ میلیارد دلار بود.

دومین معامله بزرگ، خرید World Labs توسط AMD در هفته گذشته بود؛ آزمایشگاه مدل و پژوهش هوش مصنوعی که فه‌فه لی، پیشگام این حوزه، رهبری‌اش می‌کند و در قالب معامله سهامی حدود ۸.۲ میلیارد دلار ارزش‌گذاری شد. کمی عقب‌تر و در جایگاه سوم، خرید OpenRouter توسط Stripe قرار دارد؛ استارتاپی که درخواست‌ها را میان مدل‌های مختلف هوش مصنوعی مسیریابی می‌کند و معامله آن در ماه اوت حدود ۷.۵ میلیارد دلار ارزش‌گذاری شد.

در مجموع، طبق داده‌های Crunchbase، در سه‌ماهه سوم ۱۱ خرید استارتاپی در آمریکای شمالی با قیمت اعلامی یک میلیارد دلار و بیشتر انجام شد.

عرضه‌های اولیه

در کل، فصل سبکی برای عرضه اولیه بود. بر پایه داده‌های Crunchbase، ۱۷ شرکت آمریکای شمالی با پشتوانه سرمایه خطرپذیر در بورس‌های اصلی آمریکا و کانادا عمومی شدند و در مجموع کمی کمتر از ۴ میلیارد دلار جذب کردند.

سه شرکت زیست‌فناوری بزرگ‌ترین مبالغ را در عرضه‌های خود به دست آوردند: Adarx Pharmaceuticals متمرکز بر mRNA، Braveheart Bio توسعه‌دهنده درمان‌های قلبی‌عروقی و Electra Therapeutics فعال در حوزه درمان‌های پادتنی. از دیگر شرکت‌های با پشتوانه سرمایه خطرپذیر که عرضه‌های نسبتاً بزرگی داشتند می‌توان به Standard Nuclear، توسعه‌دهنده سوخت هسته‌ای پیشرفته، و Lime، پلتفرم اجاره اسکوتر و دوچرخه برقی، اشاره کرد.

نکته قابل توجه اما عرضه‌هایی بود که این فصل انجام نشدند. منظور، طبعاً Anthropic است که گزارش شده حتی از نوامبر به فهرست شدن در بورس چشم دوخته، و OpenAI که در ژوئن به‌صورت محرمانه درخواست عرضه اولیه ثبت کرد و انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۷ وارد بازار شود.

کندتر، اما نه کندشدن

در مجموع به‌نظر می‌رسد سه‌ماهه سوم نمونه این ایده است که می‌تواند فعالیت تأمین مالی از سطح اوج عقب بنشیند بدون آن‌که نشانه روشنی از چرخش نزولی فضای سرمایه‌گذاری وجود داشته باشد.

بله، دورهای غول‌آسا کوچک‌تر شدند. اما بلوغ دو استارتاپ باارزش‌ترین جهان، یعنی OpenAI و Anthropic، به شرکت‌های پیش از عرضه‌ای با ارزش‌افزوده بیشتر، همان چیزی است که سرمایه‌گذاران خطرپذیر دوست دارند ببینند.

علاوه بر این، دورهای بزرگ همچنان با سرعت خوبی بسته می‌شوند. حوزه هوش مصنوعی هنوز به‌طور منظم یونیکورن‌های تازه می‌سازد و خریداران، نام‌های پیشرو را با ارزش‌گذاری‌های بالای تاریخی می‌قاپند.

آیا ممکن است از این‌جا به بعد اوضاع بد شود؟ قطعاً. اما برای الان، شتاب هوش مصنوعی ادامه دارد.

روش‌شناسی: داده‌های این گزارش مستقیماً از Crunchbase و بر پایه اطلاعات اعلام‌شده است و تا ۲ اکتبر ۲۰۲۶ اعتبار دارد. همه ارزهای خارجی به دلار آمریکا با نرخ لحظه‌ای تبدیل شده‌اند. یک نکته مهم درباره تأخیر داده‌ها: این تأخیر در مراحل اولیه سرمایه‌گذاری بیشتر محسوس است و ارقام تأمین مالی بذری بعد از پایان فصل یا سال به‌طور معناداری بالا می‌رود.

تعاریف: «بذری و فرشته» شامل دورهای بذری، پیش‌بذری و فرشته و همچنین دورهای سرمایه‌گذاری با سری نامشخص، تأمین جمعی سهام و اسناد قابل تبدیل تا سقف ۳ میلیون دلار می‌شود. «مرحله اولیه» شامل سری A و سری B و دورهای دیگر، دورهای سرمایه‌گذاری نامشخص، سرمایه‌گذاری شرکتی و سایر دورها بالای ۳ میلیون و تا ۱۵ میلیون دلار است. «مرحله پایانی» شامل سری C، D، E و دورهای بعدی مطابق نام‌گذاری «سری [حرف]» و همچنین دورهای نامشخص و شرکتی بالای ۱۵ میلیون دلار است؛ دورهای شرکتی فقط زمانی لحاظ می‌شوند که شرکت پیش‌تر در مرحله بذری یا سری سرمایه‌گذاری سهامی جذب کرده باشد. «رشد فناوری» دور سرمایه‌گذاری خصوصی توسط شرکتی است که قبلاً دور سرمایه‌گذاری خطرپذیر جذب کرده است.

پایان.