بررسی دادههای Crunchbase نشان میدهد شماری از سریع‌ترین استارتاپهای در حال رشد صنعت هوش مصنوعی، خودشان به خریداران زنجیرهای تبدیل شدهاند؛ شرکتهایی که استارتاپهای کوچکتر را میخرند تا شکافهای محصولی خود را پر کنند، به بازارهای تازه وارد شوند و تیمهای تخصصی را درون سازمان خود بگنجانند.
در میان این خریداران، غول هوش مصنوعی OpenAI به‌مراتب پرکارترین است، اما استارتاپهای نیک‌سرمایه‌گذاری‌شده در حوزه‌های فناوری حقوقی، خدمات مشتری و توسعه نرم‌افزار هم امسال چندین معامله انجام داده‌اند. این موج خرید باعث شده شمار معاملات خرید استارتاپهای هوش مصنوعی توسط شرکت‌های هوش مصنوعی سرمایه‌پذیر، تا ۲۹ سپتامبر به ۱۹۵ معامله برسد؛ عددی که ۱۴ درصد بیشتر از کل معاملات سال ۲۰۲۵ است. نکته مهم‌تر آنکه تعداد خریداران تنها ۲ درصد رشد کرده؛ یعنی افزایش مبلغ و حجم معاملات عمدتاً از سوی گروه کوچکی از خریداران فعال رانده می‌شود.
این معاملات نشان‌دهنده فاز تازه‌ای از رقابت در بخش هوش مصنوعی است: استارتاپ‌هایی که سرمایه کافی جذب کرده‌اند، از ادغام و تملیک استفاده می‌کنند تا محصولات خود را گسترده‌تر کنند و سریع‌تر از ساخت درونی همه‌چیز، به مشتریان تازه برسند. در فناوری حقوقی مثلاً این خریدها ابزارهای پژوهش، رصد مقررات و دعاوی را به پلتفرم‌های بزرگ‌تر می‌آورند.
دیوید اکشتاین، مدیر مالی Legora، پیش‌تر در پستی در لینکدین منطق شرکتش برای خریدهای پشت‌سرهم را توضیح داده بود: «M&A به‌صراحت بخشی از روش ما برای تسریع چیزهایی است که می‌سازیم. پرسشی که همیشه می‌پرسیم این است: آیا این معامله ما را جایی سریع‌تر می‌رساند که خودمان می‌توانستیم برسیم؟»
خریداران تکراری، میز معامله را جدی‌تر گرفته‌اند
داده‌ها نشان میدهد بعضی از خریداران هوش مصنوعی در سال‌های اخیر چندبار به میز مذاکره بازگشته‌اند. در بازه سه‌ساله، ۶۷ خریدار تکراری مسئول حدود ۴۲ درصد کل معاملات ثبت‌شده بوده‌اند. OpenAI با ۲۰ خرید مرتبط با هوش مصنوعی — از جمله ۱۰ معامله در همین سال — فاصله زیادی با بقیه دارد.
از دیگر خریداران تکراری امسال می‌توان به Anthropic و استارتاپ حقوقی Legora با پنج معامله هر یک اشاره کرد و پس از آن‌ها استارتاپ حقوقی Harvey با چهار معامله قرار دارد. ارائه‌دهنده هوش مصنوعی خدمات مشتری Sierra و شرکت کدنویسی Cursor هر یک سه خرید انجام داده‌اند و Cohere دو معامله اعلام کرده است. بسیاری از این خریداران، استارتاپهای عمودی هوش مصنوعی‌اند که شرکتهایی در همان حوزه تخصصی خود را میخرند.
شماری از معاملات امسال قابل توجه‌اند. خرید ۱٫۶۵ میلیارد دلاری Anyscale توسط Nscale بزرگ‌ترین معامله‌ای است که قیمت آن ثبت شده؛ پس از آن خرید یک‌میلیارد دلاری استارتاپ امنیت هویتی Oasis Security توسط Cyera قرار دارد. خرید Coefficient Bio — شرکت فعال در هوش مصنوعی پژوهش‌های دارویی — توسط Anthropic حدود ۴۰۰ میلیون دلار ارزش‌گذاری شده است. خرید ۳۰۰ میلیون دلاری Glass Imaging توسط OpenAI، استارتاپی از لوس‌آلتوس کالیفرنیا که از هوش مصنوعی سفارشی‌سازی‌شده در سخت‌افزار دوربین برای عکاسی محاسباتی استفاده می‌کند، و خرید Kaia Health توسط Sword Health با ارزش‌گذاری تا ۲۸۵ میلیون دلار، پنج معامله بزرگ دیگر این داده‌ها تا ۲۹ سپتامبر را کامل می‌کنند.
در مجموع، قیمت تنها ۱۲ معامله از ۱۹۵ معامله فاش شده است؛ به همین دلیل سنجش رقم کلی هزینه استارتاپهای هوش مصنوعی برای خریدها دشوار است. با این حال روشن است که معامله‌گری با روی آوردن شمار بیشتری از شرکت‌های هوش مصنوعی به خرید — و در برخی موارد تبدیل آن به بخشی تکرارشونده از استراتژی رشد — شتاب گرفته است.
راما سکهار، شریک شرکت Menlo Ventures که در استارتاپهای متعددی از جمله Anthropic و Legora سرمایه‌گذاری کرده، می‌گوید: «در دنیای هوش مصنوعی همه‌چیز درباره سرعت است. خرید یک تیم یا محصول از ساختنش سریع‌تر است. اگر ۱۰ برابر رشد نمی‌کنی، برای سرمایه‌گذاران رشد جذاب نیستی و همین شکافی در بازار سرمایه ایجاد می‌کند برای استارتاپهای هوش مصنوعی که به خانه‌ای نیاز دارند. ارزش‌گذاری‌های بالا هم ارز ارزانی به استارتاپهای هوش مصنوعی داده تا با کمترین رقیق‌شدگی سهام، این معاملات را انجام دهند.»
استارتاپهای هوش مصنوعی چه میخرند و چرا
شرکتهایی که خریداری می‌شوند، تصویر روشنی از آنچه خریداران به دنبال آن‌اند ارائه می‌دهند. خریدهای OpenAI گستره وسیعی دارد؛ از داده سلامت و نرم‌افزار نگارش علمی تا زیرساخت توسعه‌دهنده، ابزارهای امنیتی و استعداد تخصصی. این شرکت سانفرانسیسکویی فقط در ژانویه سه معامله اعلام کرد و لحن سالی پرمعامله را تعیین کرد.
در ژانویه، OpenAI شرکت‌های زیر را خرید: Convogo که نرم‌افزار هوش مصنوعی برای خودکارسازی گزارش‌های ارزیابی رهبری برای مربیان اجرایی می‌ساخت؛ Torch Health، اپلیکیشن سلامت مبتنی بر هوش مصنوعی که هدفش یکپارچه‌کردن پرونده‌های پزشکی پراکنده بیمارستان‌ها، آزمایشگاه‌ها، گجت‌های پوشیدنی و مصرف‌کنندگان است؛ و Crixet که ویرایش LaTeX، تشخیص خطا و همکاری تیمی ارائه میدهد.
در فوریه، OpenAI در یک معامله «اکوای‌هایر» برای جذب عامل متن‌باز OpenClaw و سازنده‌اش پیتر اشتاینبرگر شرکت کرد. سپس در مارس اعلام کرد قصد دارد Astral، سازنده ابزارهای متن‌باز برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار، را بخرد و Promptfoo، ابزار متن‌باز تست اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی، را هم تصاحب کرد.
در ژوئن، OpenAI با خرید Ona (سابقاً Gitpod) موافقت کرد؛ سرویسی که محیط‌های ابری امن فراهم می‌کند تا توسعه‌دهندگان و به‌طور فزاینده عامل‌های هوش مصنوعی بتوانند پس از بسته‌شدن لپ‌تاپ کاربر هم به کار ادامه دهند. در اوت هم شرکت Instant را خرید؛ استارتاپی که اعلان‌ها، یادداشت‌ها و اسناد را به ارائه‌های قابل ویرایش تبدیل می‌کند.
ادغام‌های عمودی در فناوری حقوقی
استارتاپهای عمودی و نیک‌سرمایه‌گذاری‌شده هوش مصنوعی، به‌ویژه در فناوری حقوقی، امسال مشغول خرید شرکت‌های کوچکتر بوده‌اند. خریدهای Harvey سانفرانسیسکویی بر پرکردن شکافهای پیرامون پلتفرم اصلی‌اش تمرکز داشته؛ Hexus ابزار ساخت دموی محصول، ویدیو و راهنما می‌ساخت و Lume نرم‌افزاری داشت که داده و اپلیکیشن‌های مشتری را به سیستم‌های هوش مصنوعی وصل می‌کند.
Benchmark مستقر در نیویورک نرم‌افزاری ساخته بود که به مدیران دارایی کمک می‌کند از سرمایه‌گذاری‌های پیشین بینش بگیرند و آن را به معاملات جدید تعمیم دهند؛ این خرید حضور Harvey در حوزه مدیریت دارایی را گسترش داد. چهارمین خرید شناخته‌شده این شرکت در سال جاری که ۹ سپتامبر اعلام شد، Guardrails AI بود؛ سازنده ابزارهای متن‌باز برای تست، پایش و مدیریت عامل‌های هوش مصنوعی.
کیتی برک، مدیر عملیاتی Harvey، به Crunchbase News گفت استراتژی M&A شرکت بر یافتن «استعداد فنی با حس مالکیت بالا و تجربه عمیق در فناوری حقوقی یا حوزه‌ای مجاور آن» بنا شده است. او به Benchmark اشاره کرد و گفت بنیان‌گذاران آن «حوزه مدیریت دارایی را کامل می‌شناسند و نامشان آن‌قدر در مکالمات با مشتریان تکرار شد که پیوستنشان به تیم ما انتخابی طبیعی بود.»
برک استراتژی خرید این استارتاپ را «گزینشی اما تهاجمی» توصیف کرد و افزود: «ما استاندارد بسیار بالایی برای استعداد داریم و وقتی شرکتی را مکمل تشخیص دهیم، سریع اقدام می‌کنیم و این روند امسال و پس از آن ادامه خواهد داشت.»
Legora استکهلم یک تجمیع گسترده‌تر در فناوری حقوقی را دنبال کرده است. پنج خرید اعلام‌شده این شرکت در سال جاری عبارت‌اند از: Walter AI، استارتاپ کانادایی نه‌نفره‌ای که عامل‌هایش درون مایکروسافت ورود و آوت‌لوک کار می‌کنند؛ Qura، شرکت استکهلمی سازنده ابزارهای بومی هوش مصنوعی برای پژوهش حقوقی؛ Graceview، پلتفرم اطلاعات مقرراتی استرالیایی که بیش از ۱۰۰ حوزه حقوقی را برای تغییرات رصد می‌کند؛ Cadastral که عامل‌های هوش مصنوعی‌اش اسناد و داده‌ها را برای شرکت‌های املاک تجاری تحلیل می‌کنند؛ و Wexler AI لندنی که به تیمهای دعاوی کمک می‌کند از میان حجم بزرگی از اسناد، واقعیت‌ها را استخراج و تناقض‌ها را شناسایی کنند و خط زمانی پرونده بسازند.
خریدهای Sierra تلاشی برای گسترش جغرافیایی و عبور از خودکارسازی متعارف خدمات مشتری است. این شرکت در مارس استارتاپ هوش مصنوعی سازمانی Opera Tech توکیو را برای توسعه در ژاپن خرید؛ سپس Fragment پاریسی که به کسب‌وکارها کمک می‌کند کارهای عملیاتی را با هوش مصنوعی خودکار کنند. در ژوئیه هم TakeOff، استارتاپ ۱۴ماهه‌ای که عامل‌های «افق‌بلند» می‌ساخت، خریداری شد.
برای شرکت‌های هدف، پیوستن به یک پلتفرم بزرگ‌تر می‌تواند میان‌بُری برای مقیاس‌شدن باشد، حتی وقتی کسبوکار خودشان به‌سرعت در حال رشد است. آکاش توماتی، بنیان‌گذار TakeOff، در پستی در ژوئیه نوشت شرکتش با تیمی فقط سه‌نفره به «درآمد سالانه نزدیک به هشترقمی» رسیده بود. او نوشت نصیحت معمول به استارتاپی که با سرعت آن‌ها رشد می‌کند، این است که تیم فروش استخدام کند، دوباره سرمایه جذب کند و ادامه دهد: «ما سرمایه، مشتری و کشش عالی داشتیم»، اما خرید توسط Sierra فرصتی بود برای «تسریع چشم‌انداز مشترک و ساختن آن در مقیاسی بزرگ‌تر.»
جهش فعالیت‌های ادغام و تملیک هم از افزایش شمار خریداران و هم از فعال‌ترشدن خریداران زنجیرهای ناشی می‌شود. با این آهنگ، باید در ماه‌ها و سال‌های آینده شاهد معاملات بیشتری باشیم.