بازار عرضه اولیه سهام در آمریکا بعد از دوره رکود، بازگشته است؛ اما این بازگشت یکدست نیست. شرکتهایی که به دنبال ورود به بورس هستند با سرمایهگذارانی روبهرو میشوند که فقط به درآمد پایدار، سودآوری و ارزشگذاری منطقی توجه میکنند و همین ابهام باعث شده بخشی از متقاضیان، عرضه خود را به تعویق بیندازند.
مایک بلین (Mike Bellin)، شریک و رئیس خدمات عرضه اولیه سهام PricewaterhouseCoopers در آمریکا، بازاری میبیند که برای شرکتهای دارای مقیاس، شاخصهای مالی درست و آمادگی کافی، هنوز باز است. او در گفتوگویی با کرانچبیس نیوز از کند شدن شتاب IPO، نحوه ارزیابی شرکتهای هوش مصنوعی توسط سرمایهگذاران عمومی، بازگشت دوباره زیستفناوری و علت جذابیت تازه اسپکها (SPAC) گفته و توضیح داده چه چیزی میتواند زمینه شروع قویتر سال ۲۰۲۷ را فراهم کند. این مصاحبه برای رعایت اختصار ویرایش شده است.
**کرانچبیس نیوز: بازار عرضه اولیه در حال حاضر چقدر سالم است؟**
بلین: یک سال خوب برای IPO در آمریکا بین ۱۲۵ تا ۱۷۵ عرضه اولیه سنتی است و از ابتدای امسال تا امروز کمی کمتر از ۹۰ عرضه داشتهایم.
تنوع بازار نشان میدهد که بازار سالمی بوده است. محصولات صنعتی به بازار برگشتند؛ فناوری، بازار مصرف، انرژی، خدمات شهری و بخشی از خدمات مالی هم بازگشتند. در بیشتر سهماهه اول سال، بازار عرضه اولیهای قوی و گسترده داشتیم. اما از سپتامبر و اکتبر، شتاب بهطور محسوسی متوقف شده است.
آیا بازار در خطر است؟ به نظر من نه. بازار بسیار گزینشی است، اما بسته نیست. متقاضیان باکیفیت که آمادگی، داستان درست و شاخصهای درست دارند، هنوز میتوانند معاملهشان را انجام دهند.
**چه چیزی باعث کندی شده است؟**
بلین: فضای کلان اقتصاد بزرگترین عامل بود: نرخ بهره، تورم، نگرانیهای ژئوپلیتیک. همین ابهام عامل مهمی بود.
یکی از عوامل اصلی که دیدهام، ارزشگذاری است. در برخی معاملات و عرضهها، ارزشگذاریهای نسبتاً پرتهاجمی درخواست میشد و به نظرم بازار با توجه به همان ابهامها، این ارزشگذاریها را کمی گران میدید. فکر میکنم بسیاری از متقاضیان تصمیم گرفتند توقف کنند و منتظر پنجره بعدی بمانند.
**سرمایهگذاران بازار عمومی به دنبال چه هستند؟**
بلین: آنچه سرمایهگذاران واقعاً میخواهند، درآمد پایدار است؛ درآمدی که پشت آن مشتریان قوی و متنوع و پایه درآمدی رشدیابنده باشد. به نظرم همین اتکاپذیری درآمد و وجود تقاضای انباشته چشمگیر برای محصول و خدمات متقاضی عرضه، همیشه نشانهای قوی است.
موضوع دوم، اهرم مالی است. برای شرکتهایی که در محیط نرخ بهره صعودی اهرم مالی قابلتوجهی دارند، پرسشها این است: آیا میتوانند اهرم جدیدی بپذیرند که فرصتهای سودآور ایجاد کند؟ آیا با نرخهای بالاتر میتوانند بدهی موجود را بازتأمین مالی کنند؟
اینکه با نسبت اهرمی معقول به بازار سرمایه وارد شوید، یا در داستان سهام خود توضیح دهید چگونه از سرمایهای که با بدهی جذب کردهاید بازده میگیرید، تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
**بازار برای طیف گستردهای از استارتاپهای سرمایهگذاریشده باز است یا عمدتاً برای شرکتهای بزرگ؟**
بلین: مقیاس مهم است. شرکتهایی که مقیاس دارند؛ چه از نظر درآمد و چه از نظر دارایی، بسته به صنعت، تفاوت بزرگی میسازند. همین شرکتها تقریباً میتوانند پنجره زمانی عرضه خودشان را دیکته کنند و موفق بیرون بیایند.
برخی شرکتهای کوچکتر، شرکتهای میانبازار و شرکتهای با ارزش بازار کم، بیرون از حوزه علوم زیستی و زیستفناوری، کمی دچار چالش بودهاند. اگر با نرخ درست رشد میکنید و شاخصهای درست را نشان میدهید، بازار عرضه اولیه کاملاً در دسترس شماست؛ اما اگر در سمت کوچکتر مقیاس هستید، فرصت ورودتان ممکن است محدود باشد.
**هیجان پیرامون شرکتهای هوش مصنوعی به بازار عمومی منتقل میشود یا سرمایهگذاران بدبینتر خواهند بود؟**
بلین: فکر میکنم سرمایهگذاران به هوش مصنوعی بدبین نیستند؛ آنها به هزینهکرد بدون دید نسبت به آینده بدبیناند؛ دید نسبت به سودآوری آینده و همان پایداری درآمدی که اشاره کردم.
بازار در حال جدا کردن شرکتهای هوش مصنوعی با تقاضای قابلمشاهده از شرکتهایی است که فقط روایت دارند و به نظر من تقاضا، رشد و سفارشهای انباشته عامل کلیدی است.
عامل دیگر در بازار امروز، تولید نقدینگی و سودآوری است. اگر سودآور نیستید، دوره سودآوری کی فرا میرسد؟ سودآوری معیارهای مختلفی دارد: میتواند سود حسابداری باشد، میتواند EBITDA باشد، اما همچنین جریان نقد عملیاتی، جریان نقد آزاد و جریان نقد آزاد اهرمی.
هیچوقت دورهای با این حجم توسعه و رشد ندیدهایم. هیجانانگیز است، اما معتقدم بازار بین شرکتهایی که شایسته حضور در بورساند و آنهایی که نیستند، تفکیک خواهد کرد.
**عملکرد ناهموار شرکتهای تازهعرضهشده چه پیامی دارد؟**
بلین: پیامش گزینشی بودن است. در بازار IPO برندگان بسیار بزرگی داشتهایم و شرکتهایی هم بودهاند که بعد از عرضه، آنطور که انتظار میرفت معامله نشدند.
بسیاری از شرکتهایی که به بازار میآیند باید در ارزشگذاری و قیمتگذاری بسیار سنجیده عمل کنند. اگر بخواهید در قیمتگذاری تهاجمی عمل کنید، ممکن است بعد از عرضه افت کنید و همین روی شاخصها اثر میگذارد. در مجموع، گزینههای قوی به بازار میآیند و به نظرم شرکتها با آمادگی بیشتری از هر زمان دیگری، با توجه به این نوسانها، وارد بازار میشوند.
**چه چیزی باعث بازگشت دوباره زیستفناوری شده است؟**
بلین: بازار ادغام و تملیک برای بسیاری از این شرکتها امروز بسیار قوی است. وقتی برخی از شرکتهای بزرگ سلامت، حق ثبت اختراع داروهای سودآور را از دست میدهند، به نسل بعدی توسعه و جایی که میتواند ارزش داشته باشد نگاه میکنند.
بسیاری از همین زیستفناوریها حتی پیش از ورود به بازار عمومی، توسط شرکتهای بزرگ داروسازی خریده میشدند. رقابت بر سر این داراییها و شرکتها نوعی معاملهگری سالم بین فرصت عرضه اولیه با سود بالقوه بالا و خروج از طریق ادغام با قطعیت بیشتر از روز اول ایجاد کرده است. به نظر من ادغام و تملیک، موتور محرک بازگشت بازار عرضه اولیه برای این شرکتهاست.
در بازار عرضه اولیه، بسیاری از این داراییها بسیار خوب معامله شدهاند و همانجاست که شتاب و اثر چرخفلکی بازار IPO اهمیت زیادی پیدا میکند. ما این چرخفلک و شتاب را در زیستفناوری دیدهایم، اما در دو ماه گذشته در بقیه بازار نه.
**چرا اسپکها دوباره جذاب شدهاند؟**
بلین: با نوسان بازار، گفتوگوها درباره اسپکها بیشتر شده است. چون اسپک ارزشگذاری را از روز اول قطعی میکند، شرکتی که میخواهد از این مسیر خارج شود میداند چه نقدینگی بالقوهای به دست میآورد؛ هرچند با توجه به بازخرید سهام، این قطعیت مطلق نیست.
عامل دیگری که بازار سالم اسپک را تقویت میکند، حضور ناشران زنجیرهای اسپک است. آنها محصول اسپک را میشناسند، میدانند کاندیدای خوب برای ادغام چیست و میدانند شرکت هدف میتواند آماده شود، رشد نشان دهد و به نقاط عطف سند عرضه برسد. بازار امروز سالمتر و بالغتر از گذشته است، اما هنوز اسپکهای زیادی در جستوجوی شرکت هدفاند.
**برای ۲۰۲۷ چه انتظاری دارید؟**
بلین: صدها شرکت در خط تولید عرضه هستند و هر زمان بازار آماده شود، آمادهاند. بخش زیادی از باقی ۲۰۲۶ و شروع ۲۰۲۷ به شتاب بازار بستگی دارد.
من خوشبین همیشگی هستم. تقاضای زیادی در سمت خرید وجود دارد و سرمایه قابلتوجهی برای شرکتهای مناسب در دسترس است. اگر بتوانیم در ماههای باقیمانده ۲۰۲۶ این شتاب را بسازیم، فکر میکنم شروعی قوی در ۲۰۲۷ خواهیم داشت.
اکوسیستم هوش مصنوعی که دربارهاش صحبت کردیم سالم است. تقاضا برای انرژی همیشه چشمگیر است و شرکتهای انرژی مناسب به بازار میآیند. محصولات مصرفی و صنعتی هم برمیگردند. سرمایهگذاری خصوصی در ۲۰۲۶ بسیار فعال بوده و انتظار دارم این فعالیت در ۲۰۲۷ ادامه یابد. فکر میکنم سال قویای در پیش داریم، اما گزینشی خواهد ماند.