متا مجموعه اقدامات جدیدی برای محافظت بهتر از کاربران نوجوان در برابر آسیبهای استفاده مفرط از شبکههای اجتماعی اعلام کرده است، اما پرسشهایی درباره معنای این اقدامات برای تعامل (engagement) در شبکههای اجتماعی و تأثیر این محدودیتها بر روندهای استفاده باقی مانده است.
در ۲۶ اوت، متا با پرداخت حدود ۱۸ میلیارد دلار موافقت کرد تا شکایت ائتلافی از ۲۹ دادستان کل ایالتهای آمریکا را تسویه کند؛ شکایتی که ادعا میکرد متا آگاهانه اپلیکیشنهای اعتیادآور و آسیبزایی ساخته که برای به حداکثر رساندن استفاده و سود طراحی شدهاند. علاوه بر پرداخت مالی، متا پذیرفت مجموعهای از محدودیتهای جدید را برای کاربران آمریکایی زیر ۱۸ سال اعمال کند، از جمله حالت شب (Night Mode)، سقف زمان استفاده (Time Limit) و حالت مدرسه (School Mode). همه این موارد بر استفاده از محصولات متا و بهتبع آن شیوه هدفگیری بازاریابان از مخاطبان جوان تأثیر خواهد گذاشت.
چرا متا تصمیم به تسویه گرفت؟
متا این پرونده را چند روز پس از آغاز محاکمه و بهطور قابل توجه تنها یک روز پس از بازجویی از آدام موسری، مدیرعامل اینستاگرام، درباره رویکرد این پلتفرم به ایمنی و شفافیت تسویه کرد. از موسری بهطور خاص درباره ایمنی کاربران نوجوان پرسیده شد و اینکه آیا از سانسور احتمالی انتشار عمومی دادههای داخلی درباره استقبال پایین از اقدامات ایمنی نوجوانان اینستاگرام اطلاع داشته است.
به گزارش گاردین، از موسری درباره واکنش کاربران به ویژگی «Take a Break» اینستاگرام سؤال شد؛ قابلیتی که نوجوانان را پس از گذشت آستانههای زمانی مشخص به توقف استفاده از اپ تشویق میکند. بر اساس گفته جیسون اسلاتهابر، دادستان کل ایالت کلرادو، تنها ۱٫۸ درصد از کاربران نوجوان اینستاگرام در این ویژگی ثبتنام کرده بودند. موسری این موضوع را انکار نکرد، اما گفت اینستاگرام عمداً از انتشار ارقام مشخص خودداری نکرده است.
ممکن است فاش شدن چنین مواردی در تصمیم متا برای تسویه بیتأثیر نبوده باشد؛ چراکه آسیبهای احتمالی روابط عمومی این ادعاها برای شرکتی که به شدت به بازپسگیری اعتماد عمومی نیاز دارد، مشکل بزرگتری ایجاد میکرد. بر اساس چندین نظرسنجی، اعتماد عمومی به متا بهطور کلی بسیار پایین بوده و با وجود تلاشهای مکرر این شرکت برای جلب نظر کاربران از طریق تبلیغ کنترلهای ارتقایافته ایمنی، حریم خصوصی و استفاده، بهبود نیافته است.
این برای کسبوکاری که در حال توسعه عاملهای هوش مصنوعی شخصیسازیشده برای همه است و میخواهد این عاملها درباره مسائل سلامت و تصمیمهای مالی مشاوره بدهند، یک مشکل واقعی محسوب میشود. متا نمیتواند چنین قابلیت مشاوره پیشرفتهای را فعال کند مگر اینکه مردم به آن اعتماد کنند دادههای شخصی بیشتری در اختیارش بگذارند. با توجه به اینکه این شرکت صدها میلیارد دلار در پروژههای هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکند، پرداخت ۱۸ میلیارد دلار ممکن است چندان قابل توجه به نظر نرسد، بهویژه اگر به جلوگیری از آسیب بیشتر به برند کمک کند. گرچه نشانههایی وجود داشت که متا میتواند این پرونده را در دادگاه ببرد، اما محاکمه طولانی میتوانست مشکلات روابط عمومی فراوانی ایجاد کند و تیترهای خبری بیشتری تولید کند که تصویر این شرکت را باز هم مخدوش کند.
متا چگونه نوجوانان را شناسایی خواهد کرد؟
یک الزام کلیدی تعهد متا به محافظت بهتر از نوجوانان، توانایی شناسایی واقعی کاربران نوجوان است؛ زیرا هیچیک از فرآیندهای فعلی احراز سن روشی بیاشتباه برای شناسایی ارائه نمیدهند. این چالش بزرگی در استرالیا بوده؛ جایی که متا اخیراً اعلام کرد ۷۵۰ هزار حساب کاربری نوجوان را که ناقض ممنوعیت شبکههای اجتماعی این کشور بودند مسدود کرده است. اما بر اساس گزارش کمیسر eSafety استرالیا، بیشتر کاربران زیر سن قانونی همچنان با روشهای ساده مانند تغییر تاریخ تولد برای فرار از شناسایی به اپها دسترسی پیدا میکنند.
متا گفته فناوری شناسایی حسابها را تقویت میکند، اما همزمان تمرکز را روی فروشگاههای اپ گذاشته تا شناسایی کافی انجام شود. متا در بیانیه تسویه خود نوشته است: «برای اطمینان از محافظت مداوم از نوجوانان در میان بسیاری از اپهایی که استفاده میکنند، فروشگاههای اپ باید اطلاعات سن تأییدشده را در اختیار توسعهدهندگان قرار دهند.» متا به دنبال انتقال بخش بیشتری از مسئولیت حقوقی به ارائهدهندگان فروشگاههای اپ است و اگر آنها تمکین نکنند، متا میتواند آنها را عامل مشکل معرفی کند و بخشی از مسئولیت خود را کاهش دهد. این موضوع همچنان یک نقطه اختلاف کلیدی است و بدون رویکرد یکپارچه برای تشخیص سن، هیچ راه واقعی برای اطمینان از اینکه نوجوانان برای ادامه استفاده از فیسبوک و اینستاگرام از شناسایی فرار نمیکنند وجود ندارد.
محدودیتهای استفاده چه تأثیری بر تعامل خواهد داشت؟
متا استفاده کاربران نوجوانی را که شناسایی میکند به دو ساعت در روز محدود خواهد کرد؛ رقمی که بهصورت تجمعی برای فیسبوک و اینستاگرام محاسبه میشود. این موضوع احتمالاً تأثیر کمتری بر اپهای متا خواهد داشت نسبت به حالتی که همین محدودیتها بر یوتیوب و تیکتاک اعمال شود؛ دو پلتفرمی که متا از آنها خواسته از این رویکرد پیروی کنند.
استفاده از فیسبوک سالهاست بهویژه میان کاربران جوان رو به کاهش است. اینستاگرام پل ارتباطی اصلی شرکت با مخاطبان جوان بوده، اما دادهها نشان میدهد تیکتاک و یوتیوب هنوز از نظر مجموع تعامل و زمان صرفشده به ازای هر کاربر، جایگاه بالاتری دارند. بر اساس دادههای منتشرشده Sprout Social، میانگین زمان استفاده روزانه تیکتاک ۹۷ دقیقه به ازای هر کاربر است؛ در حالی که این رقم برای یوتیوب ۸۵، برای اینستاگرام ۷۳ و برای فیسبوک ۶۷ دقیقه است. در گزارش Sprout Social تفاوتهای جمعیتی سنی هم وجود دارد و هیچیک از پلتفرمها ارقام Sprout را تأیید نکردهاند. اما متا احتمالاً این محاسبات را در داخل انجام داده و به این نتیجه رسیده که تأثیر سقف استفاده نوجوانان بر اپهای خودش حداقل و بر رقبا زیانبارتر خواهد بود.
همچنین احتمالاً این محدودیتهای زمانی هیچ تأثیری بر آمار کاربران فعال ماهانه متا نخواهد گذاشت؛ تنها رقمی که شرکت رسماً گزارش میکند. چون این کاربران همچنان با همان فرکانس وارد میشوند، ارقام کلی استفاده که متا برای جذب علاقه تبلیغکنندگان از آن استفاده میکند دستنخورده باقی میماند.
چرا مسنجر و واتساپ مشمول محدودیت زمانی نمیشوند؟
این یک بند حیاتی در اعلامیه چهارشنبه متا بود: «ویژگیهای پیامرسانی مستقیم ما از محدودیتهای حالت شب، سقف زمان و حالت مدرسه مستثنی هستند تا نوجوانان بتوانند با دوستان و خانواده در ارتباط بمانند.» بخش بیشتری از تعامل آنلاین به سمت اپهای پیامرسان منتقل شده و این یعنی متا با وجود این تسویه همچنان همان میزان استفاده از مسنجر و واتساپ را خواهد دید. این نکته کلیدی است و احتمالاً متا از قبل دریافته که نوجوانان بیشتر از ابزارهای پیامرسانش استفاده میکنند. متا در این زمینه بازار استرالیا را هم بهعنوان شاخص در اختیار دارد و میداند کاربران نوجوان در واکنش به محدودیتها یا ممنوعیتها به چه چیزی روی خواهند آورد.
چرا متا از تیکتاک و یوتیوب خواست با این قوانین هماهنگ شوند؟
هنوز مشخص نیست تیکتاک و یوتیوب واقعاً با رهبری متا موافقت کنند و داوطلبانه استفاده نوجوانان را به همان شکل محدود کنند. اما در اصل متا تلاش میکند پوشش خبری منفی را به سمت آنها منحرف کند؛ اگر تیکتاک و یوتیوب پیروی نکنند، آنها نقش شرور را پیدا میکنند و متا قهرمان ماجرا میشود، چون تنها شرکتی خواهد بود که واقعاً به خواست عمومی گوش میدهد و پاسخ میدهد. این فشار عمومی میتواند آنها را وادار به همکاری کند؛ اما اگر امتناع کنند هم متا برنده است. این تاکتیک هوشمندانهای از سوی متا است که از یک محاکمه بالقوه آسیبزا بهعنوان ابزار کاهش رقابت استفاده میکند و ممکن است منافع مثبتی برای کسبوکارش به همراه داشته باشد.
این تغییرات چه ارتباطی با سایر ممنوعیتهای شبکههای اجتماعی نوجوانان دارد؟
نکته دیگر این است که متا ممکن است به هر حال در مسیر اجرای برخی از این تغییرات بوده باشد؛ چه به دلیل فشار فزاینده جهانی برای محدودیتهای شبکههای اجتماعی نوجوانان (مثل قانون جدید زلاندنو). با وجود شواهدی که نشان میدهد ممنوعیتهای شبکههای اجتماعی نوجوانان اثر مورد انتظار را ندارند (مانند وضعیت استرالیا)، بسیاری از کشورها همچنان در حال پیشبرد طرحهای قانونی سختگیرانهتر هستند. بنابراین متا احتمالاً مدتی است خود را برای این وضعیت آماده کرده و بیشتر این تغییرات و تأثیراتشان را مدلسازی کرده است. این توافق تسویه به متا بستری ساده برای عرضه این ویژگیها در مناطق بیشتر میدهد، هر زمان که تقاضا برای محدودیتهای شبکههای اجتماعی نوجوانان گستردهتر شود.
محدودیتهای متا چقدر فراگیر خواهند بود؟
متا گفته این محدودیتها فعلاً فقط در آمریکا اجرا میشوند؛ اما هرچه مناطق بیشتری خواستار محدودیت شوند، شرکت چارچوبی برای اعمال آنها در جاهای دیگر خواهد داشت. البته هر اقدام بعدی متا به فشارهای منطقهای وابسته است و ممکن است بر دوام این رویکردها اثر بگذارد. بعید است متا داوطلبانه زمان استفاده کاربران را محدود کند، اما اگر نهادهای نظارتی منطقهای خواستار تغییر شوند، متا میتواند این اقدامات را متناسب با قوانین محلی در حال تحول گسترش دهد.
این موضوع چه تأثیری بر کسبوکار متا خواهد داشت؟
احتمالاً تأثیر چندانی ندارد. متا ۹۸ درصد درآمد خود را از تبلیغات به دست میآورد و با وجود اینکه برخی تبلیغکنندگان هدفگیرنده مخاطبان جوان ممکن است بهدنبال گزینههای دیگر بگردند، متا احتمالاً همچنان از هر شرکت دیگری پوشش (reach) گستردهتری خواهد داشت. همان طور که اشاره شد، چون متا فقط آمار کلی استفاده را گزارش میکند و زمان صرفشده به ازای هر کاربر را اعلام نمیکند، تا وقتی نوجوانان بتوانند هر روز به فیسبوک و اینستاگرام وارد شوند، ارقام استفاده آسیب نمیبینند.
آمار رسمی درباره درصد کاربران زیر ۱۸ سال متا وجود ندارد، اما برخی برآوردها نشان میدهد این گروه حدود ۱۲ درصد از کل کاربران متا را تشکیل میدهد. برای مقایسه، بزرگترین گروه سنی متا کاربران ۲۵ تا ۳۴ ساله هستند که بنا بر آمار Statista حدود ۲۴ درصد از مخاطبان را شامل میشوند. متا با توجه به دسترسی به تصمیمگیرندگان خانوار همچنان بودجه تبلیغاتی قابل توجهی جذب خواهد کرد. در این میان، نه فیسبوک و نه اینستاگرام برای تعامل نوجوانان به اندازه یوتیوب یا تیکتاک اهمیت ندارند، هرچند واتساپ به ابزار ارزشمندتری برای ارتباط نوجوانان تبدیل شده و مسنجر نیز همچنان یک اپ ارتباطی مورد اعتماد است. مستثنی شدن این دو پلتفرم یعنی متا احتمالاً همچنان پوشش و ارتباط گستردهای با نوجوانان خواهد داشت.
علاوه بر این، متا در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰۰ میلیارد دلار درآمد و تقریباً ۶۰ میلیارد دلار سود خالص ثبت کرده است. جریمه ۱۸ میلیارد دلاری رقم قابل توجهی است، اما وقتی با هزینه از دست رفتن اعتماد عمومی مقایسه شود، ممکن است ارزش پرداخت را داشته باشد.