هنگامی که استیو جابز در سال ۲۰۰۷ نخستین آیفون را به جهان معرفی کرد، محصولی پیشگامانه به نمایش درآمد که شیوه زیست دیجیتال بشر را برای همیشه متحول ساخت. با این حال، تحلیلهای اقتصادی پیرامون ریشههای شکلگیری فناوری نشان میدهد که هسته اصلی تکنولوژیهای موجود در آیفون، سالها قبل و خارج از دیوارهای اپل متولد شده بودند.
پروفسور ماریانا مازوکاتو در اثر کلاسیک و تحلیلی خود «دولت کارآفرین» به واکاوی این موضوع پرداخته است که چگونه تحقیقات پایه دانشگاهی و سرمایهگذاریهای فوقالعاده پرریسک دولتی، بستر فنی لازم برای خلق سودآورترین محصول تجاری تاریخ را مهیا کردند:
۱. اینترنت و سیستم موقعیتیابی جهانی (GPS): پروتکلهای بنیادین شبکه و اینترنت بر پایه پروژههای تحقیقاتی آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفته دفاعی (DARPA) شکل گرفتند. سیستم ماهوارهای GPS نیز که ستون فقرات خدمات مکانمحور و مسیریابی در اپلیکیشنهای امروزی است، مستقیماً حاصل سرمایهگذاریهای کلان ارتش و وزارت دفاع ایالات متحده بود.
۲. فناوری نمایشگرهای چندلمسی (Multi-Touch): حذف صفحهکلید فیزیکی و جایگزینی آن با پنل لمسی خازنی چندنقطهای، مدیون پژوهشهای وین وسترمن و نیل شپرد در دانشگاه دلاور بود. این دو پژوهشگر شرکت FingerWorks را بنیان نهادند که در سال ۲۰۰۵ توسط اپل خریداری و فناوری آن در آیفون بازتعریف شد.
۳. دستیار صوتی سیری (Siri): زیرساخت هوش مصنوعی و تحلیل زبان طبیعی در سیری، از دل پروژه تحقیقاتی CALO در پژوهشگاه SRI International با بودجه پژوهشی دارپا توسعه یافت و سالها بعد به اکوسیستم اپل پیوست.
۴. حافظه، ریزپردازندهها و باتریهای فشرده: پیشرفتهای اساسی در حوزه حافظههای مغناطیسی غولپیکر (GMR)، مواد نیمهرسانا و فناوری باتریهای لیتیومی با چگالی انرژی بالا، حاصل برنامههای تحقیقاتی طولانیمدت وزارت انرژی و بنیاد ملی علوم آمریکا بودند.
نبوغ اپل در «نوآوری معماری» (Architectural Innovation): این واقعیت هرگز از ارزش و نبوغ استیو جابز و مهندسان اپل نمیکاهد. نوآوری اپل در اختراع تکتک قطعات نبود، بلکه در درک عمیق تجربه کاربری، مهندسی محصول یکپارچه و تجاریسازی فناوریهای پیچیده و پراکنده دانشگاهی در قالب دستگاهی زیبا و شهودی نهفته بود. درس بزرگ این تاریخچه برای استارتاپها و سرمایهگذاران آن است که بزرگترین جهشهای دنیای کسبوکار، همواره بر پایه همافزایی سرمایهگذاریهای تحقیقاتی بنیادین و مهارتهای تجاریسازی بخش خصوصی شکل میگیرند.