رویداد بلک فرایدی (Black Friday) یا حراج جمعه سیاه که به طور سنتی در نخستین جمعه پس از جشن شکرگزاری در آمریکا برگزار میشود، از یک پدیده محلی در فیلادلفیا به نیرومندترین موتور محرک تجارت خردهفروشی و ایکامرس در سراسر جهان بدل شده است. ریشه نامگذاری این روز به اصطلاح حسابداری «خروج از وضعیت قرمز (زیان) و ورود به رنگ سیاه (سودآوری)» بازمیگردد؛ مقطعی از سال که بسیاری از خردهفروشان بخش عمده سود سالانه خود را محقق میسازند.
در سالهای اخیر، دینامیک برگزاری این رویداد دستخوش دگرگونی بنیادین شده است. در حالی که دهههای گذشته با صفهای طولانی و هجوم شبانه به فروشگاههای فیزیکی شناخته میشد، امروز محور اصلی رقابت به کانالهای دیجیتال، زیرساختهای پردازش ابری و الگوریتمهای قیمتگذاری پویا منتقل شده است. خردهفروشان بزرگ جهان نظیر آمازون، والمارت، بستبای و تارگت، بلکفرایدی را از یک بازه ۲۴ ساعته به یک کارزار چند هفتهای موسوم به «فصل تخفیفهای تعطیلات» گسترش دادهاند.
بررسی استراتژیهای قیمتگذاری نشان میدهد که کالاهای دیجیتال، لوازم خانگی و گجتهای هوشمند بیشترین کشش قیمتی و بالاترین نرخ تخفیف را ثبت میکنند. برندها با استفاده از استراتژی قیمتگذاری کالای پیشرو زیانده (Loss Leader)، برخی اقلام جذاب نظیر تلویزیونها یا کنسولهای بازی را با حداقل حاشیه سود عرضه میکنند تا کاربران را به پلتفرم خود بکشانند و سپس با فروش لوازم جانبی، گارانتیها و اشتراکها با حاشیه سود بالا، سبد خرید را به سودآوری برسانند.
همچنین امتداد بلکفرایدی به «سایبر ماندی» (Cyber Monday) که اختصاصاً بر تخفیفهای فروشگاههای آنلاین تمرکز دارد، چرخهای مستمر از تقاضا ایجاد کرده است. مدیریت موجودی انبار، بهینهسازی زنجیره تامین و آمادگی سرورها برای تحمل ترافیک جهشی، مهمترین عوامل تعیینکننده موفقیت در این فصل به شمار میروند. پلتفرمهایی که نتوانند تعادل میان تخفیفهای وسوسهانگیز و ظرفیت پردازش و تحویل سفارشها را برقرار کنند، با نارضایتی گسترده خریداران و ریزش وفاداری مشتری روبهرو خواهند شد؛ هشداری که تمامی بازیگران ایکامرس در بازارهای منطقهای و جهانی باید به دقت مد نظر قرار دهند.