سرمایه استارتاپی در سال ۲۰۲۶ وضعیتی متناقض را تجربه می‌کند: از یک سو فراوان‌تر از هر زمان دیگری در تاریخ است و از سوی دیگر نایابتر و دور از دسترستر. این پارادوکس بزرگ در جدیدترین گزارشهای تحلیلی پایگاه داده کرانچبیس با پایان یافتن سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ به وضوح نمایان شده است.
دادههای آماری نشان میدهد با وجود ثبت رکورد تاریخی نزدیک به ۶۸۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خطرپذیر در سراسر جهان در طول نه ماهه اول سال ۲۰۲۶، سرمایه‌گذاران جسورانه تعداد بسیار کمتری چک برای استارتاپهای مراحل بذری (Seed) و مراحل اولیه (Early-Stage) صادر کرده‌اند؛ یعنی دقیقاً همان شرکت‌های نوپایی که ماهیت اصلی واژه «استارتاپ» را تعریف می‌کنند.
برای درک بهتر این شکاف عمیق، کافی است توزیع دلاری سرمایهگذاری جهانی را بر اساس رده‌های مختلف بررسی کنیم: راندهای کمتر از ۱۰۰ میلیون دلار، راندهای ۱۰۰ میلیون تا زیر ۱ میلیارد دلار، و راندهای عظیم بالای یک میلیارد دلار. نمودارها نشان می‌دهند که جهش تاریخی امسال کاملاً در رده راندهای میلیاردی متمرکز شده است، در حالی که حجم بازار راندهای کوچک و متوسط از سال ۲۰۲۳ به بعد اساساً راکد و بدون رشد باقی مانده است.
اگرچه بخش عمده‌ای از انفجار راندهای میلیارد دلاری در سهماهه اول و دوم مدیون تامین مالی‌های سرسام‌آور شرکت‌های اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و آنتروپیک (Anthropic) بوده است، اما این انباشت سرمایه تنها محدود به این دو غول هوش مصنوعی نیست. در سهماهه سوم سال جاری، حدود یک‌سوم از کل سرمایهگذاری جهانی تنها به ۲۷ شرکت اختصاص یافت که موفق به بستن راندهای یک میلیارد دلاری و بالاتر شدند.
در بازار آمریکای شمالی که بزرگ‌ترین قطب استارتاپی جهان است، تعداد کل معاملات طی چند سال گذشته روندی نزولی را طی کرده، هرچند حجم دلاری سرمایهگذاری اوج گرفته است. در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶، تعداد قراردادهای منعقدشده در آمریکای شمالی ۱۶ درصد نسبت به سال گذشته و ۱۴ درصد نسبت به فصل قبل افت کرده و به پایین‌ترین سطح فصلی از سال ۲۰۲۳ رسیده است. این در حالی است که حجم دلاری سرمایهگذاری در همین منطقه با جهش ۵۰ درصدی سالانه به رقم ۹۲ میلیارد دلار رسیده است. نکته قابل توجه اینجاست که این کاهش معامله عمدتاً بر مراحل اولیه متمرکز بوده و تعداد قراردادهای مراحل پایانی (Late-Stage) حتی نسبت به سال گذشته رشد داشته است.
مرحله سری B نمادی بسیار آشکار از پدیده «افزایش دلارها در ازای کاهش قراردادها» است. سری B مرحله‌ای است که استارتاپ‌ها به بلوغ نسبی، رشد محصول و کشش بازار دست یافته‌اند و پتانسیل جهش بالایی دارند. با این حال، در حالی که حجم دلاری تزریق‌شده به استارتاپهای آمریکایی در مرحله سری B به بالاترین سطح چند سال اخیر رسیده، تعداد معاملات در آستانه ثبت کمترین رکورد چند سال گذشته قرار دارد. همین داستان نگران‌کننده در مراحل سرمایهگذاری بذری و سری A نیز تکرار شده است.
در همین حال، شرکت آنتروپیک به عنوان بزرگ‌ترین استارتاپ خصوصی برخوردار از سرمایه خطرپذیر، برای عرضه اولیه سهام (IPO) با ارزش‌گذاری احتمالی ۲ تریلیون دلار در ماه جاری میلادی آماده می‌شود. این عرضه عمومی آزمونی حیاتی برای سنجش میزان اشتهای سرمایه‌گذاران بازار عمومی نسبت به شرکت‌های پیشران این موج هوش مصنوعی خواهد بود. موفقیت این عرضه می‌تواند اعتماد به سرمایه‌گذاری‌های سنگین هوش مصنوعی را دوچندان کند، در حالی که هرگونه شکست ارزش‌گذاری‌های حبابی یونیکورن‌ها را تحت فشاری شدید قرار خواهد داد. با این حال، تحلیل‌گران معتقدند شاخص واقعی بهبود سلامت اکوسیستم، تنها زمانی رقم خواهد خورد که تعداد کل معاملات استارتاپی همگام با مبالغ دلاری افزایش یابد.