در میان درشت‌مغذی‌ها، مسابقه محبوبیت برگزار نمیشود؛ اما اگر برگزار میشد، پروتئین بی‌شک برنده این دوره بود. امروز برای هر چیزی، از نوشیدنی گازدار تا بار تنقلات و پاستا، برای تولیدکنندگان خوراک و نوشیدنی یک رویه استاندارد شده که هر جا ممکن باشد روی محتوای پروتئین محصول مانور بدهند. شاید کربوهیدرات را کم کنیم و نگران چربی باشیم، اما بیشتر ما هنوز پروتئین را دوست داریم.
استارتاپ‌ها و سرمایه‌گذارانشان هم سوار این موج شده‌اند. در یک دهه گذشته، سرمایه‌گذاران میلیاردها دلار به شرکت‌های نوپایی ریخته‌اند که وعده راه‌های ارزان‌تر، خوشمزه‌تر و پایدارتر برای تأمین سهمیه پروتئین ما را می‌دادند. اما بسیاری از شرط‌بندی‌های اولیه‌شان نتیجه خوبی نگرفت. مثلاً مبالغ کلانی که چند سال پیش به گوشت پرورشی در آزمایشگاه سرازیر شد، تا امروز داستان موفقیتی نساخته. بیاند (Beyond) و ایمپاسیبل فودز (Impossible Foods)، دو استارتاپ سابقاً پرآوازه گوشت گیاهی، شاهد آب‌رفتن ارزش‌گذاری‌شان بودهاند و چند شرکت دیگر تعطیل شده‌اند.
در پاسخ، سرمایه‌گذاری‌های تازه‌تر استارتاپی از جایگزین‌های گوشت فاصله گرفته و به سمت پروتئین‌بندی بیشتر خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های بسته‌بندی‌شده رفته است. این مد روز روی قفسه سوپرمارکت‌ها کاملاً پیداست؛ جایی که استارتاپ‌ها و برندهای تثبیت‌شده یک‌سره روی پروتئین افزوده رشته‌فرنگی، پنکیک، غلات صبحانه، بارهای انرژی، پاپ‌کورن و امثال آن تبلیغ می‌کنند.
جریان معاملات قوی به نظر می‌رسد
در محافل استارتاپی، سرمایه‌گذاری مرتبط با پروتئین در مقایسه با میلیاردها دلاری که روی هوش مصنوعی شرط بسته می‌شود ناچیز است. اما جریان معاملات همچنان نسبتاً قوی است و کرانچ‌بیس چند ده استارتاپ متمرکز بر پروتئین را شناسایی کرده که در یک سال گذشته سرمایه گرفته‌اند. بعضی از این دورها هم قابل توجه‌اند؛ مثل دور سری B ۲۵۰ میلیون دلاری ماه سپتامبر برای مدیچی برندز (Medici Brands)، سازنده بارهای پروتئینی دیوید (David Protein).
برای نشان دادن تصویر، با داده کرانچ‌بیس مجموعه‌های نمونه‌ای از شرکت‌های پروتئین‌محور که اخیراً سرمایه گرفته‌اند و در چند محور فعالیت می‌کنند ساختیم: خوراک بسته‌بندی‌شده، نوشیدنی، مواد اولیه و فرایندها، و خوراک دام.
تنقلات پروتئینی و خوراک بسته‌بندی‌شده
تنقلات و خوراک بسته‌بندی‌شده بزرگ‌ترین جذب‌کننده سرمایه میان استارتاپ‌های پروتئین به نظر می‌رسند و در یک سال گذشته صدها میلیون دلار جذب کرده‌اند. بخش عمده سرمایه تازه به همان شرکت مادر دیوید پروتئین رسید. این برند علاوه بر تولید بارهای شیرین با محتوای پروتئینی که با ماهی کاد رقابت می‌کند، به بستنی و میلک‌شیک هم توسعه پیدا کرده است.
وایلد برندز (Wilde Brands) که کراکرهایش از سینه مرغ ساخته می‌شود هم میان سرمایه‌گذاران محبوب بوده و ماه گذشته ۴۰ میلیون دلار جذب کرد. در میان استارتاپ‌های مرحله اولیه، فروزن وان (Frozen One) شروع پرسرعتی داشته و بیش از ۸ میلیون دلار برای خط بستنی‌های پرپروتئین جذب کرده که اکنون در تارگت فروخته می‌شود.
نوشیدنی‌های پروتئینی
استارتاپ‌ها و سرمایه‌گذاران به کسانی هم خدمت می‌کنند که رژیم پرپروتئین را در قالب نوشیدنی می‌خواهند. ریپل فودز (Ripple Foods) که شیر گیاهی از پروتئین نخود می‌سازد، بالاترین سرمایه تاریخی را جذب کرده و در ۱۲ سال عمرش بیش از ۳۰۰ میلیون دلار گرفته، هرچند رسماً به باشگاه تک‌شاخ‌ها نپیوسته است. نوشیدنی‌های پروتئینی شفاف هم روزبه‌روز رایج‌تر می‌شوند؛ با استارتاپ‌هایی مثل جوز (Juuz)، برند نوشیدنی گازدار پروتئینی، و پروتئین۲او (Protein2o) که نوشیدنی ورزشی می‌فروشد.
تخمیر دقیق و مواد اولیه پروتئین گیاهی
تعداد قابل توجهی از استارتاپ‌های سرمایه‌گرفته بیشتر روی مواد اولیه تازه و پرپروتئین تمرکز دارند تا روی خط خرده‌فروشی برند خودشان. در بسیاری از موارد از تخمیر دقیق برای این کار استفاده می‌کنند. اورری کو (The Every Co.) که پروتئین سفیده تخم‌مرغ بدون حیوان را با تخمیر می‌سازد، بزرگ‌ترین جذب‌کننده سرمایه و یکی از نام‌های قدیمی‌تر این فهرست است؛ نزدیک ۳۰۰ میلیون دلار در ۱۰ سال گذشته، از جمله دور ۵۵ میلیون دلاری یک سال پیش. در مرحله اولیه هم شرکت‌هایی مثل ادونیا (Edonia) فعال‌اند که یک ماده پخت‌وپز پرپروتئین از جلبک اسپیرولینا می‌سازد.
خوراک دام و غذای حیوانات خانگی
شماری از استارتاپ‌های پروتئینی سرمایه‌گرفته روی حیوانات خانگی و دام هم تمرکز دارند؛ مخاطبی که هنوز گزینه‌های سوپرمارکتی او را کلافه نکرده است. دو نمونه شاخص، اینووافید (InnovaFeed) و نکست‌پروتئین (nextProtein)، روی حشرات کار می‌کنند. اینووافید بیش از ۵۰۰ میلیون دلار برای پرورش حشره به‌عنوان خوراک دام، غذای حیوانات خانگی و آبزی‌پروری جذب کرده و نکست‌پروتئین از لارو مگس برای خوراک استفاده می‌کند. بعضی دیگر روی حیوانات خانگی متمرکزند؛ مثلاً میتلی (Meatly) بهار امسال یک دور سری A بست تا بزرگ‌ترین تأسیسات گوشت پرورشی اروپا را بسازد و بعد از رسیدن تولید به مقیاس، با برندهای غذای حیوانات شریک شود و خط برند خودش را بفروشد.
تمرکز گسترده: پروتئین، نه گوشت
اگر بخواهیم روند کلی بیشتر سرمایه‌گذاری‌های پروتئینی را در یک جمله خلاصه کنیم، این است که استارتاپ‌ها دیگر نمیخواهند کسی را قانع کنند که سبزیجات گوشت‌اند. آنها عمدتاً پروتئین را به‌عنوان یک درشت‌مغذی پرتقاضا می‌بینند که میتوان آن را هرچه بیشتر تغلیظ کرد و در تنوع حیرت‌آوری از طعم‌ها و شکل‌ها گنجاند. شاید همه اینها به خوشمزگی جایگزین‌های پرشکر، پرچرب و پرکربوهیدراتشان نباشد، اما دست‌کم پروتئین دارند.