این استعفایی بود که تمام دنیا شنیدند. جنسن هوانگ، مدیرعامل گرفتار انویدیا که شرکت را ۳۳ سال پیش همبنیان گذاشت و رهبری کرد، رسماً از سمت خود کنار رفت. یکی از بنیانگذاران شرکتهای «نئوکلاد» به تککرانچ گفت وقتی خبر را شنید، حس کرد «یک بمب منفجر شده است».
هوانگ فقط مدیر یک شرکت تراشهساز نبود؛ او در سالهای گذشته به یکی از پرکارترین سرمایهگذاران جهان فناوری تبدیل شده بود. بر اساس دادههای پیچبوک (PitchBook)، انویدیا سالانه دهها میلیارد دلار در استارتاپها سرمایهگذاری کرده و تنها در سال جاری در ۱۰۵ دور سرمایهگذاری مشارکت داشته است؛ اغلب به عنوان بزرگترین سرمایهگذار. ماریا دیویدسون، بنیانگذار Relational Capital میگوید: «اگر این مسیر تغییر کند، ضربه بزرگی به بسیاری از شرکتهای جوان خواهد بود.»
**پول، صبر و یک نفر**
به گفته سرمایهگذاران، غیبت هوانگ اکوسیستم استارتاپی را نه فقط از یک حامی بزرگ، بلکه از حجم قابل توجهی سرمایه محروم میکند؛ موضوعی که میتواند تأثیر عمیقی بر معاملهگری، ارزشگذاری، تأمین مالی و حتی رقابت بگذارد.
شامیلالله بانکیا از صندوق Dawn Capital میگوید: «انویدیا تقریباً همه استارتاپهای بومی هوش مصنوعی را، از لایه اپلیکیشن تا نئوکلادها، روی دوش خود حمل میکند.»
نکته مهمتر این است که بسیاری از تصمیمهای بزرگ سرمایهگذاری مستقیماً از خود جنسن میآمد. اومش پادوال، شریک مدیرعامل Seligman Ventures، این را از نزدیک دیده است؛ او از زمانی هوانگ را میشناسد که در هیئتمدیره ملاناکس تکنولوژیز (Mellanox Technologies) حضور داشت؛ سازنده تراشه شبکهای که انویدیا در سال ۲۰۲۰ آن را حدود ۷ میلیارد دلار خرید. پادوال میگوید هرچند این امید وجود دارد که جانشین نهایی هوانگ همان رویه سرمایهگذاری را از سر بگیرد، اما سرمایهگذاران خوشبین نیستند که این اتفاق در کوتاهمدت رخ دهد.
کولت کرس (Colette Kress)، مدیرعامل موقت انویدیا، انتظار میرود برخی تغییرها را اعمال کند؛ بهویژه در زمینه سرمایهگذاریهای انویدیا در استارتاپهای هوش مصنوعی که در قلب ساختوساز میلیارد دلاری دیتاسنترها قرار دارند. همین سرمایهگذاریهای گسترده هوانگ در این حوزه، مدتی است که نگرانی والاستریت را برانگیخته است.
یکی از سرمایهگذاران درباره کرس میگوید: «او بسیار محافظهکارتر است. فکر نمیکنم همان حجم پول را برای زنده نگه داشتن اکوسیستم مرحله اول اختصاص دهد.»
**بزرگترین شرطبندیها کجا بود؟**
بزرگترین شرطبندیهای انویدیا حمایت از نئوکلادها، ارائهدهندگان خدمات استنتاج (Inference) و مدلهای وزنباز بود؛ حوزههایی که ساختنشان برای شرکتهای کوچک پرهزینه است. زین جاوید، بنیانگذار شرکت سختافزاری Ghost، میگوید: «تلاشهای جنسن دلیل اصلی این است که با وجود این هزینهها، اکوسیستمی شکل گرفته است.»
برای نمونه، انویدیا زمانی که CoreWeave هنوز خصوصی بود از آن حمایت کرد و در دو دور سرمایهگذاری Crusoe از جمله دور سری E به ارزش ۱.۴ میلیارد دلار مشارکت داشت. این شرکت امسال هاگینگفیس (Hugging Face) را ۱۳ میلیارد دلار خرید (قرار است در ۲۰۲۷ نهایی شود) و در میسترال (Mistral AI)، لامبدا (Lambda) و بلک فارست لبز (Black Forest Labs) سرمایهگذاری دارد. انویدیا در این معاملهها اغلب بزرگترین سرمایهگذار بود. بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، سال گذشته این شرکت چکی ۸۰۰ میلیون دلاری در یک دور سری B به ارزش ۲ میلیارد دلار برای Reflection AI نوشت؛ یعنی زمانی که این استارتاپ مدلهای باز هنوز درآمد معناداری نداشت.
بانکیا درباره منطق این سرمایهگذاریها میگوید: «جنسن به متنباز و صادقانه بگویم به اروپا باور داشت.» به گفته او، توقف این حمایت در مناطقی بیرون از آمریکا، مثل اروپا، «شکاف عظیمی در تأمین مالی و در اکوسیستم ایجاد میکند که هیچکس نمیتواند آن را پر کند.»
**نیمه دیگر ماجرا: انحصاری که با پول ساخته شد**
واقعیت این است که انویدیا چنان بازیگر مسلطی در اکوسیستم بود که گاهی حس انحصار میداد. این شرکت با حمایت از شرکتهای متعدد و نوشتن چکهای سخاوتمندانه، عملاً آن استارتاپها را به استفاده از تراشههای خودش قفل میکرد؛ و همین به تقویت جایگاه مسلط بازارش کمک میکرد. اگر انویدیا در سرمایهگذاری روی استارتاپها محافظهکارتر شود، این تغییر میتواند فضای بیشتری برای رقبا و بازیگران کوچکتر باز کند. (بهطور تصادفی، گوگل همین هفته و در بحبوحه حواشی هوانگ، دو تراشه جدید معرفی کرد.)
**چه کسی جای خالی را پر میکند؟**
برخی از سرمایهگذارانی که با تککرانچ گفتوگو کردهاند امیدوارند شرکتهای بزرگ ابری و دیگر سازندگان تراشه وارد شوند و بخشی از خلأ ناشی از خروج هوانگ را پر کنند.
دارمش تاکر، شریک عمومی در Battery Ventures، انتظار دارد رقبای بزرگ فناوری برای تصاحب تاج سرمایهگذاری انویدیا به رقابت بپردازند؛ اما میگوید این بستگی دارد به اینکه «چه کسی بهترین ترکیب از محصول عالی، اکوسیستم و جامعه کاربری برای رقابت با CUDA و قدرت مالی برای تأمین مالی اکوسیستم را ارائه دهد.» CUDA همان پلتفرم نرمافزاری انویدیا است که توسعهدهندگان را قادر میکند مدلهای هوش مصنوعی را روی پردازندههای گرافیکی این شرکت اجرا کنند.
با این حال تاکر تردید دارد که شرکتهایی مثل گوگل، آمازون، مایکروسافت و AMD حاضر باشند صدها میلیون دلار در استارتاپهای زیرساختی بدون درآمد سرمایهگذاری کنند؛ کاری که انویدیا میکرد. به گفته یکی از سرمایهگذاران خطرپذیر، در دوران هوانگ شرکتهای زیرساختی که به ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار GPU نیاز داشتند، اغلب نیمی از این مبلغ را با ارزشگذاری یک میلیارد دلار یا بیشتر از انویدیا میگرفتند تا فقط کار را شروع کنند. حضور این سازنده تراشه، به دیگر سرمایهگذاران اطمینان میداد که با این ارزشگذاریهای بالا وارد شوند.
اکنون انتظار میرود انویدیا در انتخاب شرکتهای جدید سختگیرتر باشد و چکهای کوچکتری برای پرتفوی فعلی خود بنویسد؛ موضوعی که به کاهش ارزشگذاریها کمک میکند. پادوال میگوید: «وقتی انویدیا در جدول سهامداران بود، همه احساس امنیت میکردند.» بدون این پشتوانه، به گفته سرمایهگذاران، صندوقهای خطرپذیر سنتی احتمالاً دو بار فکر میکنند و ممکن است برخی معاملهها را متوقف کنند.
**آیا موج هوش مصنوعی میایستد؟**
با این حال کمتر کسی باور دارد که کند شدن سرمایهگذاری انویدیا بهتنهایی بتواند رونق گسترده هوش مصنوعی را متوقف کند.
همه قبول دارند که هوانگ برای انویدیا یک ضایعه بزرگ است، اما آمولیا ویشوانات، یکی از کارمندان پیشین او که حالا صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر خودش را اداره میکند، میگوید «بنیانگذاران و رهبران باید پاسخگو باشند» و اکوسیستم بزرگتر از یک نفر است. به گفته او: «این استعداد ادامه خواهد یافت و باید ادامه یابد.»