بنیاد نیکوکاری آیه در حال طراحی سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی، پوشیدنی‌های هوشمند و پردازش تصویر است تا تغییرات جسمی و رفتاری مددجویانی را که امکان بیان درد یا ناراحتی خود را ندارند، سریعتر شناسایی کند.
به گزارش دیجیاتو، بنیاد آیه که در دو مرکز از حدود ۲۲۰ فرد دارای معلولیت نگهداری می‌کند، قصد دارد با استفاده از فناوری، پایش وضعیت سلامت مددجویان را دقیق‌تر کند. در این طرح، داده‌های علائم حیاتی، پرونده پزشکی، گزارش مراقبان و تصاویر دوربین‌ها در کنار یکدیگر تحلیل می‌شوند تا تغییرات غیرعادی به کادر مراقبت اطلاع داده شود.
امیرمهدی موسوی، مدیرعامل بنیاد نیکوکاری آیه، در نشستی خبری که روز چهارشنبه ۲۰ آبان‌ماه برگزار شد، با اشاره به شرایط مددجویان این مجموعه گفت برخی از آن‌ها نمی‌توانند درد یا ناراحتی خود را بیان کنند و تشخیص تغییرات جسمی و رفتاری‌شان تا حد زیادی به دقت و تجربه پرستاران و مراقبان وابسته است.
در مرکز توان‌بخشی امام علی، حدود ۲۰۰ دختر و زن با معلولیت‌های شدید جسمی و ذهنی زندگی می‌کنند. برخی از آن‌ها توان حرکتی یا کلامی بسیار محدودی دارند و برای انجام بسیاری از فعالیت‌های روزمره به کمک کامل مراقبان نیاز دارند. در «خانه آیه» نیز ۲۰ پسر دارای معلولیت ذهنی به‌صورت شبانه‌روزی نگهداری می‌شوند.
به گفته موسوی، شکل‌گیری بنیاد آیه از مواجهه نزدیک گروهی از جوانان با شرایط کودکان دارای معلولیت آغاز شد؛ تجربه‌ای که نشان داد خانواده‌ها و مراکز نگهداری، در کنار حمایت مالی، به آموزش، خدمات تخصصی و روش‌های دقیق‌تر مراقبت نیاز دارند.
تحلیل علائم حیاتی در کنار پرونده پزشکی
در طرح جدید بنیاد آیه، قرار است ابزارهای پوشیدنی هوشمند برای ثبت مستمر برخی علائم حیاتی مددجویان، از جمله ضربان قلب و میزان اکسیژن خون، به کار گرفته شود.
موسوی توضیح داد این داده‌ها در کنار پرونده پزشکی هر مددجو، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی، گزارش‌های پرستاران و مراقبان و ارزیابی متخصصان قرار می‌گیرند. هدف این است که سامانه با تحلیل وضعیت هر فرد در طول زمان، الگوها یا تغییرات غیرعادی را شناسایی و به کادر مراقبت اعلام کند.
برای مثال، تغییر ضربان قلب به‌تنهایی ممکن است اطلاعات کافی برای بررسی وضعیت مددجو فراهم نکند، اما همراه‌شدن آن با تغییر در رفتار، حرکت یا غذا خوردن می‌تواند ضرورت بررسی بیشتر را نشان دهد.
نحوه جویدن و بلع غذا هم از موضوعات مورد توجه در طراحی این سامانه است. اختلال بلع برای برخی مددجویان دارای معلولیت شدید مسئله‌ای جدی است و هدف از به‌کارگیری فناوری، کمک به مراقبان برای شناسایی سریعتر تغییرات مرتبط با آن است.
مدیرعامل بنیاد آیه تأکید کرد این سامانه قرار نیست جای پزشک، پرستار یا مراقب را بگیرد؛ بلکه باید اطلاعات بیشتری در اختیار آن‌ها بگذارد تا تصمیم دقیق‌تری بگیرند.
پردازش تصاویر نزدیک به ۱۰۰ دوربین
بخش دیگری از این پروژه به استفاده از زیرساخت تصویری مرکز توان‌بخشی امام علی اختصاص دارد. نزدیک به ۱۰۰ دوربین در بخش‌های مختلف این مرکز نصب شده و بررسی تصاویر آن‌ها اکنون عمدتاً با اتکا به نیروی انسانی انجام می‌شود.
بنیاد آیه قصد دارد با افزودن قابلیت پردازش تصویر، امکان شناسایی هوشمند برخی تغییرات حرکتی و رفتاری را فراهم کند. در صورت تکمیل پروژه، اطلاعات تصویری در کنار داده‌های پزشکی، علائم حیاتی و گزارش مراقبان قرار می‌گیرد تا ارزیابی دقیق‌تری از وضعیت هر مددجو به دست آید.
به گفته موسوی، مرحله بالینی این طرح از دی‌ماه آغاز می‌شود. نتایج این مرحله مشخص خواهد کرد سامانه در محیط واقعی مرکز تا چه اندازه قابل اعتماد است. در صورت موفقیت، امکان استفاده از این مدل در دیگر مراکز نگهداری و توان‌بخشی هم مطرح خواهد شد.
دعوت از شرکت‌ها برای تأمین نیازهای مستمر مراقبت
در کنار توسعه سامانه هوشمند، تأمین نیازهای روزمره مددجویان همچنان از اولویت‌های بنیاد آیه است. مهدیه تدینی، مدیر مشارکت‌های مردمی این بنیاد، با بیان اینکه دارو، پوشک، محصولات بهداشتی، تجهیزات مراقبتی و نیروی انسانی از نیازهایی هستند که باید بدون وقفه تأمین شوند، تأکید کرد مراقبت از افراد دارای معلولیت شدید فعالیتی مقطعی نیست و فراهم‌کردن شرایط زندگی بهتر برای مددجویان را یکی از مهم‌ترین زمینه‌های مشارکت دانست.
بنیاد آیه از شرکت‌های دارویی، تولیدکنندگان محصولات بهداشتی، مجموعه‌های اقتصادی و خیرین دعوت کرده بخشی از ظرفیت خود را به این مراکز اختصاص دهند. این مشارکت می‌تواند علاوه بر کمک مالی، شامل تأمین دارو و اقلام مصرفی یا ارائه دانش، تجهیزات و نیروی متخصص برای پروژه‌های فناوری باشد.
تدینی همچنین بر نقش رسانه‌ها در معرفی مستمر نیازهای این مراکز تأکید کرد و گفت توجه به مددجویان نباید به زمان وقوع بحران محدود شود و لازم است ارتباطی پایدار میان جامعه، شرکت‌ها و مراکز نگهداری شکل بگیرد.
طرح هوش مصنوعی آیه با هدف کمک به تشخیص سریعتر تغییرات وضعیت مددجویان دنبال می‌شود، اما اجرای آن جای نیازهای جاری مرکز را نمی‌گیرد. تأمین دارو، اقلام بهداشتی و نیروی مراقب، در کنار توسعه فناوری، همچنان برای تداوم مراقبت شبانه‌روزی ضروری است.
نکته فنی مهم این پروژه، رویکرد «هم‌جوشی داده» است: هیچ حسگر تازه‌ای به‌تنهایی معجزه نمی‌کند؛ ارزش در ترکیب سیگنال‌های ضعیف (ضربان، حرکت، عادت غذایی، تصویر) است تا یک هشدار قابل اعتماد ساخته شود. همین منطق، پروژه را از خرید گران‌قیمت دستگاه‌های پایش جدا می‌کند و آن را به بهبود فرایند مراقبت گره می‌زند.