کتابفروشان کتابهای دستدوم در بریتانیا و ایرلند از موجی از سفارشهای انبوه از سوی خریداران ناشناس خبر میدهند؛ سفارشهایی که این گمانه را در میان فعالان صنف تقویت کرده که شرکتهای هوش مصنوعی در حال خرید این کتابها برای جمعآوری داده هستند.
کتابفروشیهایی که با گاردین گفتوگو کردهاند میگویند سفارشهایی از خریدارانی در آمریکا، کانادا، اروپای قارهای و بریتانیا دریافت کردهاند. این افزایش در سراسر جهان تکرار شده و کتابفروشان در آمریکا، استرالیا و اروپا نیز از سفارشهای غیرمعمول خبر میدهند.
استوارت منلی، هممالک کتابفروشی Barter Books در البنیک نورثآمبرلند، میگوید این سفارشها که از سه ماه پیش آغاز شدهاند به این دلیل غیرمعمولاند که از الگوی متعارف بازار — گروهبندی سفارشها حول موضوعاتی مانند ورزش یا خودرو — پیروی نمیکنند.
او میگوید: «بدون شک ترکیبی عجیب از کتابهاست. معمولاً یک سفارش کتاب حول یک موضوع مشخص است، اما این یکی به هر سو پراکنده است.»
یکی از سفارشهای اخیر شامل درخواست ترجمه استونیایی رمان «آواز مأموریت» جان لوکاره، نسخهای از رمان «اگنس گری» آن برونته از یک ناشر مشخص و شماره اکتبر ۱۹۸۳ مجله ماهانه Warship بود. منلی میگوید او «صدها» کتاب بیارتباط را به سه خریدار فروخته و در مجموع حدود ۴ هزار پوند به دست آورده است.
جیم شاوغنس، مالک کتابفروشی MW Books در کلرگالوی ایرلند، میگوید کسبوکار او از ماه مه سفارشهای بزرگ و متنوعی دریافت میکند.
به گفته او: «این سفارشها پراکندهاند، به احتمال زیاد ماشینمحور، و تقریباً هیچ پیوستگی موضوعی ندارند؛ از کتابهایی درباره ابزارهای کشاورزی در آفریقای قرن هجدهم تا زندگینامه رانندگان خودروی مسابقهای دهه ۱۹۵۰. به نظر من ما حق نداریم تعیین کنیم مشتری با خریدش چه میکند، اما اینکه چه چیزهایی انتخاب میشود بیش از حد کنجکاویبرانگیز است.»
دیوید گاور-اسپنس، مالک BookLovers of Bath، میگوید میان مه و ژوئیه موجی از سفارشها برای حدود ۲۰۰ کتاب دریافت کرده است؛ خریدارانی که دیگر فروشندگانی که گاردین برای تهیه این گزارش با آنها تماس گرفته نیز به آنها اشاره کردهاند.
یکی از این خریداران شرکت Zoom Books مستقر در کاناداست که پیشتر در گزارشهای رسانهای دیگر هم آمده و خود را «شرکت پیشرو در بازیافت کتاب در آمریکای شمالی» معرفی میکند. گاردین برای دریافت توضیحات با Zoom تماس گرفته است.
گاور-اسپنس میگوید: «برای مدتی کار از دستم خارج شده بود، با اینکه نسبتاً منظم و سازمانیافتهام.»
یک کتابفروش دستدوم مستقر در بریتانیا که به شرط ناشناسماندن صحبت میکند، میگوید برخی از این سفارشهای بیقاعده ممکن است از خریداران مختلف باشند اما به یک آدرس واحد تحویل داده شوند. به گفته این منبع: «نامهای مستعری که پشت این سفارشها قرار دارد حتی برای کتابفروشان باتجربه هم کاملاً مبهم است.»
یکی از کدهای پستی تحویل که گاردین آن را دیده و خریداران مختلف از آن استفاده کردهاند به گروهی از انبارهای حملونقل بار نزدیک فرودگاه هیثرو اشاره دارد.
این کتابفروش که از ژانویه سفارشهایی برای ۶ هزار کتاب از خریداران مشابه به ارزش هزاران پوند دریافت کرده، میگوید این خریداران «بهای کامل» را میپردازند و با اینکه عناوین را بهصورت عمده درخواست میکنند، سراغ تخفیف هم نمیروند.
او میافزاید: «این دارد کسبوکار کتابفروشی دستدوم را مختل میکند، چون چنین چیزی برای این صنف متعارف نیست. به نظر میرسد یا یک انسان یا یک ماشین در حال جستوخیز در ماسهبازان کتاب دستدوم است و آنچه میخرند از نظر روندهای بزرگتر بازار هیچ معنایی ندارد.»
گاردین اوایل این ماه گزارش داده بود که کتابفروشان استرالیایی نیز موج مشابهی از سفارشها دریافت کردهاند و یکی از آنها گفته بود مقیاس ناگهانی این تقاضا «دیوانهام میکند».
این موج سفارشها این گمانه را در میان کتابفروشان تقویت کرده که شرکتهای هوش مصنوعی این کتابها را میخرند تا محتوایشان را اسکن کنند و سپس آنها را برای بازیافت بفرستند.
منلی میگوید: «نظرم این است که اینجا حجم عظیمی از پول هوش مصنوعی دارد بیهوده خرج میشود.»
واشنگتنپست امسال فاش کرد که شرکت Anthropic، از شرکتهای پیشرو هوش مصنوعی و توسعهدهنده چتبات Claude، دهها میلیون دلار برای خرید کتاب هزینه کرده و برای آنکه بتواند محتوای آنها را اسکن کند، از کتف جدا کرده و سپس برای بازیافت ارسال کرده است.
Anthropic در پاسخ گفت: «Claude با ترکیبی از دادههای وب در دسترس عموم، مجموعهدادههای تجاری خریداریشده و دادههایی که خودمان تولید میکنیم آموزش دیده است. تأمین کتاب رویکردی بهطور گسترده در کل صنعت هوش مصنوعی برای آموزش مدلهای زبانی بزرگ استفاده میشود. هیچیک از برنامههای جمعآوری داده ما کتابهای کمیاب یا عتیقه را نمیخرد و نابود نمیکند.»
ماه گذشته پایگاه خبری فناوری 404 Media گزارش داد یک پایگاه داده کتابها به کتابفروشان پیام میدهد که «بهترین داده آموزشی هوش مصنوعی جهان روی قفسه است» و میافزاید کتابهای منتشرشده پیش از ۲۰۲۲ برای شرکتهای هوش مصنوعی مواد ایدهآلی هستند، چون متنشان از موادی که ممکن است توسط چتباتها تولید شده باشند پاک است. این پایگاه داده که ISBNdb نام دارد، گفت آن گزارش بر پایه صفحه وبی بوده که صرفاً «تستی برای سنجش علاقه بازار» بوده و از آن پس حذف شده است.
ابزارهای هوش مصنوعی مانند چتباتها برای تولید پاسخ، روی حجم عظیمی از داده «آموزش» میبینند؛ نیازی که شرکتهای فناوری را به جستوجوی منابع تازه برای ساخت مدلهای جدید واداشته است. کتابهای دستدوم — که برخی از آنها دههها پیش از ورود ناگهانی ChatGPT به صحنه منتشر شده و بهصورت آنلاین هم در دسترس نیستند — میتوانند منبعی از داده تازه باشند.
یکی از پستهای منتشرشده در یک انجمن آنلاین کتابفروشان که گاردین آن را دیده، میگوید: «افسوس که همه این کتابها محکوم به آموزش هوش مصنوعیاند و در نتیجه کتفشان جدا میشود و سرانجام برای پالپ شدن میروند.»
پستهای دیگر از سفارشهای بیقاعده ابراز شگفتی کردهاند و برخی پرسیدهاند آیا واقعاً میتواند برای آموزش هوش مصنوعی باشد، وقتی درخواستها شامل کتابهایی میشود که در حوزه عمومی اینترنت بهرایگان موجودند؛ مانند «سفرهای گالیور» که در سال ۱۷۲۶ منتشر شد.
سفارشها معمولاً از طریق بازارهای آنلاین کتاب، از جمله Biblio و AbeBooks متعلق به آمازون ثبت میشوند. گاردین برای دریافت توضیحات با Biblio و AbeBooks نیز تماس گرفته است.