آمازون قصد دارد گنجینه‌ای از داده درباره هر محصولی بسازد که هر جای اینترنت فروخته می‌شود، حتی محصولاتی که خودش نمیفروشد، و این اطلاعات را از طریق سایت خودش در دسترس بگذارد. به گزارش رویترز، این پروژه «گراف محصول جهان» (World Product Graph) نام دارد و هدفش این است که احتمال کمتری وجود داشته باشد خریداران برای پژوهش درباره محصول آمازون را ترک کنند و به ردیت یا گوگل بروند، و احتمال بیشتری وجود داشته باشد که حتی وقتی دنبال محصولی هستند که جای دیگری فروخته می‌شود، سر از آمازون دربیاورند.
همین منطق درباره عامل‌های هوش مصنوعی هم صادق است: اگر آمازون بزرگ‌ترین ذخیره داده خرید را داشته باشد، عامل‌های هوش مصنوعی ممکن است بیش از دیگران به ایندکس محصولات آن تکیه کنند، پس حتی کسانی که با ربات خرید می‌کنند هم به صفحه‌های آمازون می‌رسند. لینک به محصولات خرده‌فروشان بیرونی از طریق ویژگی «خرید مستقیم» که آمازون سال گذشته راه انداخت، کم‌کم در آمازون ظاهر شده است. این شرکت دستیار خرید هوش مصنوعی خودش را هم دارد: «الکسا برای خرید» که پیش‌تر روفوس نام داشت.
پروژه گراف محصول جهان همچنین با هدف رفع مشکلات همین دستیار طراحی شده است، با تأمین داده بیشتر برای آن. به گزارش رویترز، یک سند داخلی آمازون درباره این پروژه می‌گوید «بسیاری از پاسخ‌های روفوس از نظر واقعیت غلط یا ناقص هستند» و اجرای جست‌وجوهای کاربران با هوش مصنوعی برای آمازون گران است. افزودن داده بیشتر ظاهراً قرار است دقت سیستم را بالا ببرد و امکان استفاده از مدل‌های ارزان‌تر را فراهم کند.
اینکه این پروژه واقعاً منتشر می‌شود یا نه هنوز روشن نیست. سند داخلی می‌گوید پروژه «وابسته به کشف این است که برندها محصولاتشان را در سایت خودشان چگونه سازمان‌دهی می‌کنند» و این می‌تواند شامل خزش سایت سایر خرده‌فروشان توسط آمازون باشد. رویترز می‌گوید روشن نیست این طرح «کی یا آیا اصلاً» اجرا می‌شود، اما سند مورد اشاره تاریخ انتشار ۱ اکتبر ۲۰۲۷ را در خود دارد.
آمازون در بیانیه‌ای به رویترز گفت: «اسناد پیش‌نویس و قدیمی معمولاً تصویر ناقصی می‌دهند و وجود یک سند طوفان فکری مثل این، لزوماً برنامه‌های فعلی ما را بازتاب نمی‌دهد.» این پاسخ، به سبک همیشگی شرکت‌های بزرگ، نه تکذیب است و نه تأیید؛ اما چیزی را هم درباره جهت‌گیری آمازون پنهان نمی‌کند.
اگر این پروژه پیش برود، معنایش تغییر نقش آمازون از فروشگاه به زیرساخت اطلاعاتی خرید است. امروز کاربر برای مقایسه قیمت و کیفیت به گوگل، ردیت و وبلاگ‌های تخصصی می‌رود؛ اگر آمازون بتواند همان لایه پژوهش را در خودش جمع کند، درآمد تبلیغاتی و کمیسیون فروش هر دو رشد می‌کند و رقبا حتی وقتی محصول ارزان‌تری دارند، در مرحله کشف شکست می‌خورند. برای برندها هم این یک پیام دوگانه دارد: یک کانال توزیع تازه، و وابستگی تازه به الگوریتمی که مالکش رقیب آن‌هاست.
زمینه‌ای که این پروژه را منطقی می‌کند، اقتصاد جست‌وجوی داخلی آمازون است. وقتی کاربر عبارت مبهمی مثل «هدیه برای کسی که به قهوه علاقه دارد» را جست‌وجو می‌کند، موتور آمازون باید حدس بزند کدام محصول را نشان دهد و هر کوئری ناموفق یعنی فروش از دست‌رفته. سند داخلی شرکت صریحاً می‌گوید پاسخ‌های دستیار خرید در بسیاری موارد ناقص یا نادرست‌اند و همین شکاف، هم تجربه مشتری و هم هزینه پردازشی را بدتر می‌کند.
بخش دیگر ماجرا رقابت بر سر داده آموزش است. مدل‌های خرید به اطلاعاتی نیاز دارند که در هیچ دیتاست عمومی‌ای نیست: ابعاد بسته، جنس پارچه، سازگاری قطعات، محدوده قیمت و سیاست مرجوعی. آمازون این داده را از فروشندگان خودش دارد، اما برای کالاهایی که خودش نمیفروشد چنین چیزی در اختیار ندارد؛ گراف محصول جهان دقیقاً همین شکاف را هدف گرفته و اگر جواب بدهد، به‌جای یک کاتالوگ، یک لایه استنتاج درباره بازار جهانی ساخته می‌شود.
ریسک اصلی برای خرده‌فروشان مستقل دو چهره دارد: از یک سو محصولشان ممکن است بدون رضایت در ایندکس آمازون ظاهر شود و قیمت و موجودی‌شان خودکار مقایسه شود، از سوی دیگر اگر بیرون از این گراف بمانند، در پاسخ‌های عامل‌های خرید عملاً نامرئی می‌شوند. همان الگویی که سال‌ها پیش در جست‌وجوی گوگل رخ داد و هر کسب‌وکاری را ناچار کرد برای دیده‌شدن، قواعد یک پلتفرم بیرونی را بپذیرد.