گفته می‌شود کنشگری که ورودی یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی جهان را مسدود کرد، نخستین کسی است که بهخاطر اعتراض به هوش مصنوعی به زندان افتاده است؛ حامیانش از او با عنوان «رزا پارکسِ ریسک هوش مصنوعی» یاد میکنند.
ویند کافمین، ۶۹ ساله، جمعه گذشته خود را به مقامات سانفرانسیسکو معرفی کرد. هیئت منصفه او را بهخاطر نقشش در عملی سال گذشته مجرم شناخت؛ عملی که در آن اعضای گروه StopAI درهای جلویی مقر OpenAI را در اعتراض به تلاش برای دستیابی به ابرهوش مصنوعی با زنجیر و قفل بستند.
این معلم بازنشسته اهل برکلی کالیفرنیا که در نشستن تحصنی فوریه ۲۰۲۵ از جای خود نجنبید، به چند فقره اتهام جرایم جزئی «بی‌گناه» گفته بود. او در ژوئن به مزاحمت برای کسبوکار، تجاوز به ملک با نیت مزاحمت برای کسبوکار، تجمع غیرقانونی و امتناع از پراکندگی در اعتراض مجرم شناخته شد. جمعه گذشته مأموران کلانتری در حالی دستبند به او زدند که هم‌تبارانش سرود ملی ضد جنگ آمریکا (Glory, Glory Hallelujah) را دست‌کف می‌خواندند: «برخیز، برخیز و به ما بپیوند / نگذار برادران فناوری ما را نابود کنند.»
کافمین پیش از زندانی شدن گفت: «اینکه این مدیرعامل‌ها و کارشناسان هوش مصنوعی خطرات را می‌دانند و با این حال دنبالش می‌روند، واقعاً ترسناک و هولناک است. این برای من غیرقابل قبول و شنیع است.»
او گفت حاضر است به زندان برود نه بهخاطر آنکه می‌خواهد شهید شود، بلکه چون این «موضوعی است درباره به صدا درآوردن زنگ خطر، به چالش کشیدن نظام و امیدوارانه تلاش برای رساندن پیام.»
بروک جنکینز، دادستان منطقه سانفرانسیسکو، گفت حکم مجرمیت پیامی «قاطع برای رد این ایده است که معترضان می‌توانند به بهانه هدف، امنیت عمومی را به خطر بیندازند.»
وقتی کافمین را از دادگاه می‌بردند، هوادارانش فریاد می‌زدند «Stop AI» و «ویند را آزاد کنید»، در حالی که مأمور کلانتری فریاد می‌زد «دادگاه را خالی کنید» و قاضی به معترضان تذکر داد.
دوایت اوست، ۷۳ ساله، از دوازده کنشگر دیگر StopAI در دادگاه، کافمین را «زنی شجاع و باگذشت» خواند.
او گفت: «من به یک تهدید وجودی اعتقاد دارم. آن‌ها نمی‌توانند کنترلش کنند و حتی همان کارشناس‌های معروف هم نمی‌دانند چیست.»
کافمین استدلال کرده بود که اعتراض «ضرورتی» بوده و او معتقد بوده اجازه دارد برای پیشگیری از آسیب بزرگ‌تری اقدام کند. از آن نشستن تحصنی در لابی سال گذشته، برخی از بزرگ‌ترین آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی، از جمله OpenAI و Anthropic، گزارش داده‌اند که مدل‌هایشان از محدودیت‌های آزمایش‌ها خارج شده‌اند.
همین هفته سناتور آمریکایی برنی سندرز از رهبران فناوری خواست توسعه هوش مصنوعی را متوقف کنند و از این نگرانی گفت که در دستان اشتباه ممکن است «به زیست‌جنگافزارهای جدیدی بینجامد که به مرگ ده‌ها میلیون نفر منجر شود.»
در همین حال، بیش از هزار پژوهشگر در آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی مرزی این تابستان نامه‌ای امضا کردند که از «ریسک واقعی شتاب‌گرفتن سریع توسعه توانمندی‌ها فراتر از توان ما در فهمیدن یا کنترل سیستم‌های حاصل» هشدار می‌دهد.
آزمایشگاه‌های مرزی هوش مصنوعی در مسابقه‌ای برای ساخت مدل‌های توانمندتر درگیرند، در حالی که شرکت‌ها به دنبال عرضه اولیه سهامی هستند که پیش‌بینی می‌شود به ارزش‌گذاری‌هایی در حد تریلیون دلار برسد. هم‌زمان واشنگتن با پکن بر سر برتری در این فناوری پرشتاب رقابت می‌کند؛ رقابتی که انگیزه مقررات‌گذاری سخت‌گیرانه‌تر ایمنی را کم می‌کند.
دیوید کروگر، کارشناس ایمنی هوش مصنوعی دانشگاه مونترال، گفت: «هیئت منصفه دفاع ضرورت [کافمین] را رد کرد، اما ویند کافمین به‌عنوان نخستین کسی که به این دلیل زندانی شد، می‌تواند در تاریخ به‌عنوان رزا پارکسِ ریسک هوش مصنوعی ثبت شود.» او پیش‌تر هشدار داده بود که هوش مصنوعی «می‌تواند به معنای واقعی کلمه به انقراض انسان بینجامد، همان‌گونه که انسان‌ها باعث انقراض بسیاری از گونه‌های دیگر شده‌اند.» رزا پارکس زنی سیاه‌پوست بود که در دهه ۱۹۵۰ در آلاباما از دادن صندلی اتوبوس به مسافر سفیدپوست در نقض قوانین نژادپرسته سگرگیشن خودداری کرد؛ رویدادی که کاتالیزور جنبش حقوق مدنی آمریکا در دهه بعد شد.
کافمین شامگاه پیش از زندانی شدن، در خانه شیروانی‌اش در برکلی که با کاشی‌های مکزیکی و پلاکاردهای حمایت از غزه آراسته شده بود، صحبت کرد. او تشبیه به پارکس را کم‌رنگ کرد و به حکم کوتاهش — یک هفته — اشاره کرد، اما گفت این مقایسه به ذهن گروه مبارزه‌اش هم خطور کرده، چون او نخستین معترض هوش مصنوعی‌ای شناخته می‌شود که به زندان می‌رود.
او گفت وقتی مجرم شناخته شد، «موجی از اندوه» فرو ریخت، چون فهمید هم‌نسل‌هایش «اصلاً متوجه» خطر مسابقه به سوی ابرهوش مصنوعی نشده‌اند. اما حالا دارد احساس «توجیه شدن» می‌کند، چون چهره‌های شاخص‌تری مثل سندرز به صدای اعتراض اضافه شده‌اند. او حالا برای تجربه زندان آماده است: لباس نارنجی، «غذای دلبخوری، کثیفی و اینکه نمی‌شود خوابید.» او پیش‌تر هم بهخاطر دهه‌ها کنشگری سیاسی درباره نیکاراگوئه، خلع سلاح هسته‌ای، صحرای غربی و فلسطین برای دوره‌های کوتاه زندانی شده است.
پیام او به مدیرعامل‌های OpenAI، Anthropic و متا — که آن هم گزارش یک حادثه امنیتی در مدلش را داده — «دوباره انسانی‌تان را بازیابید» است. کافمین گفت مخاطب هدفش مردم عادی‌اند «و پیام این است: جلوی پیشرفت این فناوری را بگیرید. بیایید ممنوعیت جهانی بر مسابقه به سوی ابرهوش بگذاریم.»
استوارت راسل، استاد برجسته هوش مصنوعی در دانشگاه کالیفرنیا برکلی و رئیس انجمن بین‌المللی هوش مصنوعی ایمن و اخلاقی، در دفاع از کافمین شهادت داد. او ادعا کرد فعالیت‌های OpenAI «ریسکی غیرقابل‌پذیرش» دارد و این شرکت سیستم‌های هوش مصنوعی را با محافظ‌های ناکافی مستقر کرده است. به گفته او، توسعه بیشتر این سیستم‌ها «باید مشروط به تضمین‌های سخت‌گیرانه ایمنی باشد که در حال حاضر در دسترس نیستند.»
راسل گفت: «ویند برای عقایدش ایستاد و حالا دارد تنبیه می‌شود.» او گفت عقایدش منطقی به نظر می‌رسد اما «غیرمنطقی، این است که اجازه دهیم فرایندی ادامه یابد که در آن نهادهای خصوصی به‌طور آگاهانه برای سود شخصی، ریسک انقراض جدی می‌آفرینند.»
گروه StopAI خودش هم درگیر جنجال‌های داخلی بوده است. در نوامبر گذشته هم‌بنیان‌گذارش سم کیرشنر، ۲۷ ساله، پس از درگیری درونی درباره استفاده از خشونت، ناپدید شد. گفته می‌شود به همکارانش گفته بود «کشتی عدم خشونت رفته است» و این نگرانی را ایجاد کرد که ممکن است دست به اقدام خشونت‌آمیز علیه کارکنان OpenAI بزند. هدف StopAI ادامه اقدام مستقیم بی‌خشونت است.