پژوهشگران دانشگاه مریلند نشان دادهاند قابلیتهای کاملاً معمول در اپلیکیشنهای پیامرسان و شبکههای اجتماعی میتوانند اطلاعات پراکنده کاربران را به یکدیگر پیوند دهند و هویت واقعی و حتی موقعیت مکانی آنها را آشکار کنند. نکته نگرانکننده این است که این روش هیچ نیازی به شکستن رمزنگاری یا خواندن پیامهای خصوصی ندارد و کاربران اپلیکیشنهایی مانند تلگرام، واتساپ، تیندر و کاکائوتاک را هدف میگیرد.
به گزارش تکاکسپلور، پژوهشگران نشان دادهاند مهاجمان میتوانند با کنار هم گذاشتن فرادادههای در دسترس از چند پلتفرم، حسابهایی را که ظاهراً هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند به یک فرد واقعی مرتبط کنند. یافتههای این تحقیق پیامد عملی هم داشته است: پس از آنکه پژوهشگران پلتفرمهای تحت تأثیر را از آسیبپذیریها باخبر کردند، آنها تغییراتی در سرویسهای خود اعمال کردند.
**چگونه یک حساب ناشناس به هویت واقعی وصل میشود؟**
برای فهم این روش، دانشجویی را در نظر بگیرید که در تلگرام با یک نام مستعار و بدون تصویر پروفایل فعالیت میکند و تصور میکند هویتش ناشناس میماند. او همزمان از یک پیامرسان اصلی برای ارتباط با خانواده استفاده میکند و از تیندر برای آشنایی با افراد نزدیک محل زندگیاش.
اگر هر سه حساب به یک شماره تلفن وصل باشند، مهاجم میتواند شماره را از تلگرام استخراج کند، همان شماره را در پیامرسان دیگر جستوجو کند و به نام واقعی کاربر برسد. سپس با تصویر پروفایل او در تیندر و قابلیت جستوجوی مبتنی بر موقعیت مکانی، اطلاعات بیشتری درباره هویت و محل رفتوآمدش به دست میآورد.
محققان در این باره میگویند: «در حالی که خطرهای حریم خصوصی معمولاً درون هر پلتفرم تا حد زیادی مدیریت میشوند، با افزایش استفاده مردم از چند اپلیکیشن پیامرسان، میتوان بخشهای پراکنده اطلاعات خصوصی در این پلتفرمها را برای ساختن تصویری کامل از یک هدف به کار گرفت.»
پژوهشگران برای بررسی این خطر، الگوی استفاده همزمان از چند اپلیکیشن را مطالعه کردند و دریافتند تنظیمات امنیتی یک سرویس ممکن است با پیشفرضهای سهلگیرانه سرویس دیگر بیاثر شود. یعنی کاربر ممکن است در تلگرام همه تنظیمات حریم خصوصی را سختگیرانه کرده باشد، اما همان شماره تلفن در اپ دیگری با نام واقعی و تصویر چهره ثبت شده باشد و کل تلاش او را بیاثر کند.
**نمونه کره جنوبی؛ دو دنیای بهظاهر جدا**
این مشکل در کره جنوبی، جایی که کاکائوتاک پیامرسان غالب است، ابعاد مشخصتری دارد. بر اساس دادههای این پژوهش، ۵۶ درصد کاربران تلگرام در این کشور از نام مستعار استفاده میکنند، در حالی که ۷۴ درصد کاربران کاکائوتاک نام واقعی خود را نمایش میدهند.
مهاجم میتواند با اجرای خودکار درخواستهای جستوجوی دفترچه تلفن، این دو فضای بهظاهر جدا را به یکدیگر وصل کند. اگر شماره تلفن کاربر در هر دو سرویس مشترک باشد، اطلاعات حساب ناشناس او ممکن است به هویت واقعیاش پیوند بخورد. این همان نقطهای است که بسیاری از کاربران تصورش را هم نمیکنند: آنها فرض میکنند «ناشناس بودن» یک ویژگی درونبرنامهای است، در حالی که شماره تلفن یک شناسه بیرونی و مشترک میان همه این سرویسهاست.
**دقت ۳۲۴ متری در شناسایی موقعیت**
پژوهشگران برای نشان دادن پیامدهای این روش، حملهای را اجرا کردند که توانست موقعیت مکانی کاربران را با خطای متوسط ۳۲۴ متر مشخص کند. البته این به معنای توانایی ردیابی عمومی و مستقیم کاربران با دقت GPS نیست و فاصله معناداری با آن دارد؛ اما برای هدفگیری محله یا خیابان کافی است.
به گفته محققان، اصلاحات اولیهای که پلتفرمها انجام دادهاند مانع اجرای حملات دقیقاً به همان شیوه و در همان مقیاسی شده که در پژوهش توصیف شده است. با این حال، ایجاد تعادل میان امنیت و سهولت استفاده همچنان چالشبرانگیز است. مثلاً حذف تصاویر یا نام مخاطبان از فهرست تماسها میتواند استفاده از اپلیکیشنها را دشوارتر کند و حتی باعث اشتباه در افزودن افراد شود؛ به همین دلیل پلتفرمها بهسختی حاضرند چنین قابلیتهایی را کنار بگذارند.
**کاربران چه میتوانند بکنند**
پژوهشگران پیشنهاد میکنند کاربران با چند اقدام ساده خطر افشای اطلاعاتشان را کاهش دهند: حسابهای خود را مرور کنند، پروفایلهای بلااستفاده را حذف کنند، از تصاویر یکسان در حسابهای ناشناس و حسابهای دارای نام واقعی استفاده نکنند و حسابهای حساس را با یک شماره تلفن ثانویه ثبت کنند.
این توصیهها بهطور خاص برای کاربران ایرانی هم مصداق دارد؛ جایی که یک شماره تلفن معمولاً هم به تلگرام، هم به واتساپ، هم به اینستاگرام و هم به سرویسهای داخلی وصل است و بسیاری از افراد همان عکس پروفایل را در همه این حسابها تکرار میکنند. در چنین شرایطی، جدا کردن هویت واقعی از هویت عمومی و استفاده از شماره دوم برای حسابهای حساس، سادهترین و مؤثرترین لایه دفاعی است؛ قبل از آنکه به تنظیمات پیچیده حریم خصوصی تکتک اپلیکیشنها فکر کنید.