سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی، در نشست خبری امروز به پرسشهای پیوست درباره نسبت میان امنیت، اعمال حاکمیت و دسترسی به اینترنت پاسخ داد. او تصمیمگیری درباره قطع اینترنت را سخت توصیف کرد و گفت اگر احتمال حمله دشمن و آسیبدیدن کشور وجود داشته باشد، باید برای جلوگیری از آن اقدام کرد.
او در پاسخ به این پرسش که آیا اعمال حاکمیت بر فضای مجازی فقط به معنای قطع اینترنت است، گفت: «حاکمیت به معنای قطع اینترنت نیست. مگر در ۱۵ سال گذشته چند بار اینترنت قطع شده است؟ سیاست کشور این است که بتوانیم خدمات باکیفیت و مناسبی به همه مردم ارائه کنیم، اما زمانی که دشمن عملیات شناختی یا نظامی انجام میدهد و از بستر اینترنت برای آسیبرساندن به مردم استفاده میکند، در آن شرایط این بستر باید مدیریت شود.»
او با اشاره به مدیریت اینترنت در جریان جنگ ۱۲روزه توضیح داد: «در جنگ ۱۲روزه مدیریت اینترنت در گامهای مختلف انجام شد. ابتدا موضوع رومینگ مطرح بود، بعد مدیریت سیمکارتها و اقدامات مختلف دیگری انجام شد. در گام آخر، زمانی که دیدیم دشمن دستبردار نیست و همچنان از این مسیر آسیب وارد میکند، ناچار به مدیریت اینترنت شدیم. فکر میکنم در طول ۱۵ سال فقط یک بار قطع کامل اینترنت داشتیم و بقیه موارد محدودسازی بود. فقط در دیماه برای چند ساعت اینترنت را بهطور کامل قطع کردیم تا دوستان امنیتی بتوانند صحنه را مدیریت کنند. هیچکس دوست ندارد اینترنت قطع شود.»
دبیر شورای عالی فضای مجازی برای توضیح ضرورت مدیریت خدمات در شرایط جنگی، قطع اینترنت را با لغو پروازها مقایسه کرد و گفت: «مگر کسی دوست دارد در زمان جنگ پروازها لغو شود؟ همه دوست دارند پروازشان را انجام دهند. اساساً کسی جنگ را دوست ندارد. مهمترین مسئلهای که ما مطرح میکنیم این است که ملت ایران میخواهد استقلال خود را حفظ کند، اما دنیا نمیخواهد این اتفاق بیفتد. به همین دلیل جنگ میکند، فشار اقتصادی وارد میکند، فشار نظامی میآورد و عملیات سایبری انجام میدهد. ما برای اینکه بتوانیم استقلال کشور را حفظ کنیم و از مردم، جان آنها، آرامش روانی و امنیتشان محافظت کنیم، مجبوریم همه سازوکارها را در شرایط بحران مدیریت کنیم؛ از پروازها گرفته تا اینترنت.»
او با تأکید بر دشواری این تصمیم گفت: «این موضوع بسیار ناخوشایند، پرفشار و آزاردهنده است. شما نمیدانید مدیریت همه این مسیرها چقدر دشوار است. بخشی از سیستمها دچار اختلال میشوند، برخی APIها از کار میافتند، برای بازگرداندن IPها به داخل با مشکل مواجه میشویم، بهروزرسانی DNS با اختلال روبهرو میشود و هزاران مسئله دیگر به وجود میآید. هر بار که یکی از این تصمیمها گرفته میشود، تقریباً همه کسانی که مسئول مدیریت این بخشها هستند به اصطلاح عزا میگیرند که چطور باید شرایط را مدیریت کنند. با این حال، هرچقدر این اقدامات دشوار باشد، آرامشی که برای مردم حفظ میشود، موشکی که به هدف نمیخورد و دانشمندی که ترور نمیشود، برای همه ما ارزشمند است.»
آقامیری درباره اینکه شخصاً به قطع اینترنت رأی مثبت میدهد یا نه گفت: «در شرایط بحران، جمعی از مسئولان که بیشتر از حوزه نهادهای امنیتی و شورای امنیت ملی هستند، درباره این موضوع تصمیم میگیرند. آنها متولی این موضوع هستند و تصمیمگیری بهصورت جمعی انجام میشود. این تصمیمها مربوط به شرایط عادی نیست، بلکه برای شرایطی است که واقعاً جان مردم در معرض آسیب قرار میگیرد.»
**فناوری مدیریت ارتباطات استارلینک توسعه دادهایم**
بخش بزرگی از پرسشهای خبرنگاران داخلی و خارجی به موضوع استارلینک و موضعگیری اخیر آقامیری درباره توان ایران در محدودکردن فعالیت این سرویس اختصاص داشت. او گفت چند سامانه برای مدیریت ارتباطات پایانههای این سرویس توسعه داده شده است. به گفته او، محصولات این حوزه آماده شدهاند و آزمایشهایی نیز روی آنها انجام شده و یکی از این سامانهها در جریان رویدادهای دیماه استفاده شده و ارتباط موردنظر قطع شده است.
آقامیری درباره جزئیات فنی این فناوری، میزان موفقیت یا دامنه پوشش سامانههای توسعهیافته توضیح بیشتری نداد. او با اشاره به پیچیدگی مدیریت ارتباطات استارلینک گفت این موضوع فقط به از کار انداختن یک پایانه محدود نمیشود و ارتباط پایانهها با ماهوارههایی که در حال حرکتاند نیز باید در نظر گرفته شود.
او تأکید کرد جعل یا اختلال در سیگنالهای موقعیتیابی ماهوارهای بهتنهایی راهکار قطعی برای مدیریت این ارتباطات نیست و از آمادگی ایران برای بهاشتراکگذاری این فناوری با کشورهای همسو خبر داد.
آقامیری با اشاره به پیگیریهای حقوقی ایران در نهادهای بینالمللی حوزه ارتباطات گفت وزارت ارتباطات در دو تا سه سال گذشته پیگیریهای متعددی در نهادهای بینالمللی مرتبط با مخابرات انجام داده و ایران بارها شکایتها و مستندات خود را ارائه کرده است. به گفته او در این فرایند، موضوع فعالیت استارلینک و ضرورت رعایت مقررات مربوط به قلمرو سرزمینی و فرکانسی کشورها مطرح شده و ایران تأکید کرده فعالیت این سامانه باید تابع مقررات و الزامات بینالمللی باشد.
او افزود در پیگیریهای انجامشده، استدلال درباره ناتوانی در شناسایی موقعیت پایانهها مورد اعتراض قرار گرفته، چون به گفته او در برخی کشورهای دیگر از جمله هند و چین امکان مدیریت سیگنالهای ماهوارهای در محدودههای مشخص وجود دارد. دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین از تذکر وزارت امور خارجه به نروژ درباره ضرورت رعایت مقررات خبر داد.
او بارها تأکید کرد استارلینک دیگر فقط یک ابزار ارتباطی نیست بلکه به یک ابزار جنگی تبدیل شده است و به اظهارات ترامپ در این باره و موضعگیری ناتانیاهو در سازمان ملل اشاره کرد. در پاسخ به پرسش خبرنگار العالم که اگر ثابت شود از استارلینک برای جنگ و حمله به ایران استفاده میشود، آیا ایران آن را هدف مشروع دفاعی میداند، آقامیری به ماده ۵ معاهده ژنو اشاره کرد و گفت طبق این معاهده اگر از هر ابزاری برای حمله به یک کشور استفاده شود، آن ابزار هدف مشروع دفاعی به شمار میآید و تفاوتی بین استارلینک و ابزارهای دیگر نیست.
**شبکه ملی اطلاعات؛ ۶۰ درصد پیشرفت**
آقامیری در پاسخ به پرسشهایی درباره شبکه ملی اطلاعات، میزان پیشرفت این شبکه را حدود ۶۰ درصد اعلام کرد. به گفته او، ارزیابی انجامشده در اسفند ۱۴۰۳ تغییر چشمگیری نسبت به ارزیابی قبلی نشان نمیداد و نتیجه ارزیابی سال ۱۴۰۴ نیز بهزودی اعلام میشود، هرچند او اشاره کرد سال ۱۴۰۴ به دلیل وقوع دو جنگ شرایط خاصی برای پیشرفت یک پروژه بوده است. جلسات مربوط به پیشرفت شبکه ملی اطلاعات بهصورت هفتگی و با حضور وزیر ارتباطات برگزار میشود.
**چرا آمریکا برای فیلترشکن رایگان هزینه میکند؟**
آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره حجم ریالی بازار فروش فیلترشکن و درآمد فعالان این حوزه گفت هزینه راهاندازی فیلترشکن بالاست، اما بررسیهای این مرکز نشان میدهد بیشتر مردم از فیلترشکنهای رایگان استفاده میکنند. او با طرح این پرسش که چرا آمریکا برای ارائه ابزارهایی مانند سایفون و دیگر فیلترشکنهای رایگان هزینه میکند، گفت: «وقتی آمریکا بچههای مدرسه میناب را سه بار بمباران میکند، مطمئناً به فکر مردم ایران نیست.» به گفته او، هزینهای که آمریکا برای این کار میپردازد بهمراتب بیشتر از حجم بازاری است که فروشندگان فیلترشکن در ایران در اختیار دارند و بهجای تمرکز صرف بر برآورد ریالی این بازار باید همین پرسش مطرح شود.
**رتبهبندی امنیتی سکوها؛ نتایج بانکها هفته آینده**
آقامیری به طرح رتبهبندی امنیتی دستگاهها و سکوها اشاره کرد که در سال ۱۴۰۴ به تصویب شورای عالی فضای مجازی رسیده است. بر اساس توضیحات او، نتایج ارزیابی امنیتی به هر مجموعه اعلام میشود و آن مجموعه یک ماه فرصت دارد ضعفهای شناساییشده را برطرف کند. پس از پایان این مهلت ارزیابی دوباره انجام میشود و نتایج نهایی منتشر میشود. به گفته او نتایج رتبهبندی امنیتی بانکها هفته آینده منتشر میشود.
**سند حکمرانی قانونمند فضای مجازی در آستانه انتشار**
دبیر شورای عالی فضای مجازی اعلام کرد جزئیات سند معروف به سند ۳۲ بندی امروز منتشر میشود و شماری از اسناد مرکز ملی که مدتی در حالت طبقهبندیشده بود، بهتدریج از این حالت خارج میشود. مصوبه ۳۲ بندی در اصل نحوه برخورد با شبکههای اجتماعی بینالمللی را مشخص میکند و رفع فیلتر واتساپ در سال ۱۴۰۳ پس از تصویب همین سند در شورای عالی فضای مجازی صورت گرفت. از آن زمان تا کنون وزیر ارتباطات بارها به اجرایینشدن این مصوبه اشاره کرده و مرکز ملی فضای مجازی هم در پاسخ، نسبت به اجرایینشدن آن از سوی وزارتخانه گلایه کرده است.
**سهم تولیدکنندگان محتوا از ترافیک داخلی**
آقامیری در پاسخ به پرسشهایی درباره درآمدزایی از ترافیک و محتوای داخلی بر ضرورت ایجاد امکان کسب درآمد برای تولیدکنندگان محتوا در سکوهای داخلی تأکید کرد. به گفته او هدف این است که تولیدکنندگان محتوا بتوانند از فعالیت خود در این سکوها درآمد کسب کنند و حتی پرداختها در بازههای هفتگی انجام شود. این موضوع بخشی از بحث گستردهتر درباره مدل اقتصادی سکوهای داخلی و چگونگی تقسیم درآمد حاصل از مصرف محتوا و ترافیک میان پلتفرمها و تولیدکنندگان است، هرچند جزئیات سازوکار پرداخت، منابع تأمین درآمد و مدل اجرایی این طرح مشخص نشد.
او در بخش دیگری از نشست به انتشار اخبار جعلی و روایتهای منفی هماهنگ اشاره کرد و از طرحهایی برای استفاده از هوش مصنوعی در شناسایی این محتواها و پایش جریانهای هماهنگ خبر داد.