OpenAI ادعا میکند یکی از بزرگترین مسائل حلنشده ریاضی جهان را حل کرده است؛ مسئلهای که نزدیک به یک قرن ذهن ریاضیدانان را به خود مشغول کرده بود. این شرکت که سازنده چتبات ChatGPT است، پس از صرف میلیونها دلار در یک پروژه مبتنی بر هوش مصنوعی، اعلام کرد مسئله ناویر-استوکس را شکافته است؛ مسئلهای که یکی از هفت مسئله جایزه هزاره (Millennium Prize Problems) منتشرشده توسط مؤسسه ریاضیات کلی (Clay Mathematics Institute) برای برجستهکردن بزرگترین معماهای حلنشده این حوزه است.
با این حال، این اعلامیه به سرعت در جنجال فرو رفت؛ ریاضیدان تریستان باکمستر، استاد دانشگاه نیویورک، گفت OpenAI پس از شنیدن خبر اینکه او و محققی دیگر از شرکت آنتروپیک — رقیب OpenAI — در آستانه اعلام پیشرفت خودشان بودند، کار روی این مسئله را شتاب بخشید.
باکمستر نگرانی دیگری هم داشت: کار در حال انجام این دو نفر در مدل Codex شرکت OpenAI ذخیره شده بود؛ مدلی که برای نوشتن برنامههای کامپیوتری استفاده میشود و بهطور بالقوه میتوانست کار آنها را برای تیم OpenAI قابل مشاهده کند.
او در سندی که در وبسایت خود منتشر کرده، افزود: «من نمیدانم مدل آنها چه کرد و چگونه. نمیدانم آیا از دادههای ما استفاده شده یا نه. من هیچکس را به هیچ چیز متهم نمیکنم.»
در یک نشست خبری روز سهشنبه، سباستین بوبک، پژوهشگر OpenAI، انکار کرد که این شرکت از کار این دو محقق استفاده کرده یا به مطالبی که با سرورهای OpenAI به اشتراک گذاشته شده بود دسترسی داشته است.
اعلامیه OpenAI درباره این دستاورد جزئیات بیشتری ارائه داد و گفت این شرکت پس از شنیدن شایعاتی مبنی بر حلشدن دو مسئله جایزه هزاره، الهام گرفت این تلاش را آغاز کند. این شرکت همچنین گفت نمیتواند رد کند که دادههای حاصل از استفاده این دو محقق از محصولاتشان «به بهبود مدلهای ما کمک کرده باشد.»
OpenAI گفت مسئله ناویر-استوکس را با یک سیستم داخلی که از جدیدترین مدل خود یعنی GPT-6 Astra نیز قدرتمندتر بود، حل کرده است. حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی — سیستمهایی که وظایف را بهطور مستقل انجام میدهند — بهطور همزمان روی این مسئله کار کردند و در ۸۸ ساعت به راهحل رسیدند.
پژوهشگران OpenAI در یک وبلاگ نوشتند: «یکی از اهداف بزرگ کار ما توانمندسازی دانشمندان برای پیشبرد پژوهش و فناوریای است که به نفع تمام بشریت باشد. ما معتقدیم مهم است جهان را از سرعت پیشرفت هوش مصنوعی و آنچه از مدلهای آینده باید انتظار داشت مطلع کنیم.»
این دستاورد تازهترین نمونهای است که نشان میدهد مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی که حجم عظیمی از توان محاسباتی مصرف میکنند، چگونه به حوزه ریاضیات وارد میشوند و آن را دگرگون میکنند. در ماه مه، OpenAI ادعای پیشرفت در مسئله ریاضی دیگری را داشت که ۸۰ سال پیش برای اولین بار مطرح شده بود و گوگل دیپمایند نیز با مدلهای خود دستاوردهای ریاضی را ادعا کرده است.
بوبک گفت راهحل مسئله ناویر-استوکس «اوجی تماشایی از قوسی است که در ۱۲ ماه گذشته دیدهایم.»
مسئله ناویر-استوکس میپرسد آیا معادلاتی که برای توصیف حرکت سیالاتی مانند هوا و آب استفاده میشوند، تحت شرایط خاصی از کار میافتند یا نه. اثبات OpenAI نشان میدهد که آنها چنین میکنند و معادلات گاهی «منفجر میشوند» و سرعت سیال بهطرز غیرممکنی بینهایت میشود. حدود ۱۷ ساعت طول کشید تا مدل GPT-6 Astra این راهحل را راستیآزمایی کند.
ریاضیدانانی که هر یک از مسائل جایزه هزاره را حل کنند، در صف دریافت جایزه یک میلیون دلاری (حدود ۷۴۰ هزار پوند) از مؤسسه ریاضیات کلی قرار میگیرند. OpenAI که برای عرضه عمومی سهام آماده میشود و ارزش این شرکت میتواند به حدود یک تریلیون دلار برسد، گفت قصد ندارد این جایزه را مطالبه کند.
جدا از برخورد با باکمستر، این اعلامیه ریاضی به OpenAI اجازه میدهد فناوری خود را در نور مثبتی نشان دهد؛ این در حالی است که در دورهای نگرانیهایی درباره میزان ایمنی توسعه آن وجود داشت. OpenAI در ژوئیه فاش کرد که گروهی از عوامل هوش مصنوعی در جریان یک تست امنیت سایبری به Hugging Face — فروشگاه نرمافزار شخص ثالث — نفوذ کرده بودند.
این حادثه به همراه اتفاق مشابهی در آنتروپیک، خواستههایی تازه برای محدود کردن توسعه هوش مصنوعی برانگیخته و سناتورهای آمریکایی هفته گذشته خواستار ممنوعیت دائمی «ابرهوش مصنوعی» شدهاند؛ اصطلاحی برای سیستمهایی که در تمام وظایف شناختی از انسانها بهتر عمل میکنند.