وقتی اتربیوشن جواب نمی‌دهد: هفت سیگنال برای سنجش دیده‌شدن برند در جست‌وجوی هوش مصنوعی

بیش از یک نفر از هر پنج نفری که در Ahrefs ثبت‌نام می‌کنند، می‌گویند ما را از طریق ChatGPT یا Claude پیدا کرده‌اند. این یعنی هوش مصنوعی حتی از یوتیوب هم به‌عنوان منبع ثبت‌نام جلوتر است و فقط گوگل از آن بیشتر است. اگر تنها به ترافیک ارجاعی‌مان تکیه می‌کردیم، به‌شدت آن را دست‌کم می‌گرفتیم.

بیشتر تأثیر هوش مصنوعی بیرون از دید رخ می‌دهد. یک خریدار می‌تواند دوشنبه در Gemini درباره شما بخواند، هفته بعد نام برند شما را در گوگل جست‌وجو کند و در تحلیل‌های شما به‌شکل ترافیک ارگانیک ظاهر شود. پس اگر می‌خواهید مدیران ارشد پشت جست‌وجوی هوش مصنوعی را به دست آورید، باید ردپای آن را جای دیگری در داده‌هایتان پیدا کنید.

می‌توانید برای سهمی که قابل ردیابی است رقم دلاری تعیین کنید؛ اما آن رقم تنها درآمد ردیابی‌شده را می‌شمارد و بیشتر دستاورد دیده‌شدن در هوش مصنوعی بیرون از آن می‌ماند. این راهنما نشان می‌دهد چگونه دیده‌شدن در جست‌وجوی هوش مصنوعی را با هفت سیگنال بسنجید و داده هر یک را کجا پیدا کنید. دو سیگنال اول به بخش «قابل دیدن» انتساب هوش مصنوعی (کلیک‌ها و ترافیک ارجاعی) کمک می‌کنند و بقیه شواهدی هستند که می‌توانید در کنار آن گزارش کنید.

۱. ترافیک ارجاعی هوش مصنوعی را ردیابی کنید

نشست‌هایی که از دستیارهای هوش مصنوعی می‌آیند مثل هر ارجاع دیگری رفتار می‌کنند. می‌توانید ترافیک ارجاعی هوش مصنوعی را در GA4 رصد کنید، اما این داده در گزینه رایگان و کاربرپسندتر ما یعنی Ahrefs Web Analytics هم در دسترس است. به‌جای صرف وقت برای ساختن دستی گزارش ترافیک ارجاعی هوش مصنوعی، کافی است در بخش «ترافیک منابع» روی «جست‌وجوی هوش مصنوعی» کلیک کنید تا فقط آن کانال فیلتر شود و ببینید کدام پلتفرم‌های هوش مصنوعی بیشترین ترافیک را می‌فرستند.

در wordcount.com، یکی از سایت‌های متعلق به Ahrefs، ChatGPT مسئول ۹۲٫۴ درصد بازدیدکنندگان جست‌وجوی هوش مصنوعی است، Perplexity ۴٫۶ درصد، Gemini ۲٫۷ درصد و Copilot ۰٫۲ درصد. این یعنی اکثریت قاطع ترافیک هوش مصنوعی قابل‌انتساب ما از ChatGPT می‌آید. در ادامه می‌توانید گزارش «صفحات» را ببینید تا مشخص شود کدام صفحات و قالب‌های محتوایی بیشترین ترافیک هوش مصنوعی را می‌گیرند و تعامل‌شان چقدر است. در این نمونه، چند صفحه ابزاری مسئول بیشتر ترافیک هوش مصنوعی ما هستند و هرکدام هم سهم قابل توجهی از توجه را نگه می‌دارند.

این نوع داده به شما می‌گوید کدام پلتفرم‌های هوش مصنوعی را در اولویت بگذارید و کدام قالب‌های محتوایی را بیشتر سفارش دهید. همچنین اعداد کلی ترافیک را برای گزارش‌دهی در اختیارتان می‌گذارد؛ مثل کل بازدیدکنندگان هوش مصنوعی، سهم هوش مصنوعی از کل ترافیک و روند تغییر هر دو در فصل‌های مختلف.

۲. نرخ تبدیل ارجاع‌های هوش مصنوعی را بسنجید

ارجاع‌های هوش مصنوعی فقط بخش کوچکی از توجهی‌اند که داخل پلتفرم‌های هوش مصنوعی رخ می‌دهد و تبدیل‌های قابل‌انتسابی که تحت تأثیر هوش مصنوعی بوده‌اند، مثل عروسک‌های تودرتو، نسخه کوچک‌تری از همان توجه‌اند. هرچقدر هم کوچک باشند، روشن‌ترین پیوند میان دیده‌شدن در هوش مصنوعی و درآمد شما هستند و نقطه شروع هر برآورد بازگشت سرمایه در جست‌وجوی هوش مصنوعی به شمار می‌روند.

از گزارش «رویدادهای ردیابی‌شده» در Ahrefs Web Analytics استفاده کنید تا تبدیل‌ها را — به‌شکلی ناقص — به هوش مصنوعی گره بزنید. کافی است فیلتر «کانال» را روی «جست‌وجوی هوش مصنوعی» بگذارید و از آنجا نرخ تبدیل رویدادهایی مثل پرکردن فرم و ثبت‌نام دمو را رصد کنید. مثلاً ۶ درصد همه بازدیدکنندگان جست‌وجوی هوش مصنوعی ما در حساب رایگان Ahrefs ثبت‌نام می‌کنند که چهار برابر نرخ تبدیل جست‌وجوی ارگانیک ماست. این تبدیل‌ها را در متوسط ارزش مشتری ضرب کنید تا رقم درآمد ردیابی‌شده‌ای به دست آید که می‌توانید در محاسبه بازگشت سرمایه بگذارید.

نکته کناری: Ahrefs Free همان‌طور که از نامش پیداست رایگان است، پس یک ثبت‌نام به‌تنهایی ارزشی ندارد. در این مورد باید ببینیم چند ثبت‌نام به مشتری پول‌ده تبدیل می‌شود و میانگین ارزش مشتری را بر همان پایه حساب کنیم. از داده تبدیل برای توجیه سرمایه‌گذاری بیشتر در جست‌وجوی هوش مصنوعی استفاده کنید و بعد این سرمایه را روی بهینه‌سازی پرتبدیل‌ترین صفحات برای دیده‌شدن بیشتر در هوش مصنوعی متمرکز کنید.

۳. در مکالمات فروش و نظرسنجی‌ها بپرسید «چطور ما را شناختید؟»

به‌جای کنار هم گذاشتن داده‌های ناقص و حدس‌زدن درباره تأثیر هوش مصنوعی بر مشتریان، چرا مستقیم از خودشان نپرسیم؟ انتساب خودگزارشی به‌هیچ‌وجه بی‌نقص نیست، اما شنیدن مستقیم از مشتری نزدیک‌ترین چیز به حقیقت است. این یکی از دو روشی است که برای برآورد درآمد هوش مصنوعی توصیه می‌کنیم.

به لطف هوش مصنوعی، تحلیل بازخورد کیفی نامرتب در مقیاس بزرگ بسیار ساده‌تر شده؛ می‌توانید صدها پاسخ باز را به الگوهایی تبدیل کنید که واقعاً قابل کمّی‌سازی‌اند. با ابزاری مثل Gong می‌توانید در مکالمات فروش مستقیم از مشتری بپرسید آیا از طریق هوش مصنوعی ما را پیدا کرده. یا در فرآیند خوش‌آمدگویی، گزینه‌های ابزارهای هوش مصنوعی را به منوی «چطور ما را شناختید؟» اضافه کنید. این کار به شما اجازه می‌دهد تحلیلی‌هایتان را با داده‌ای که نمی‌بیند تکمیل کنید و آن را به‌عنوان درآمد قابل انتساب ثبت کنید. مثلاً ما حالا می‌دانیم Claude و ChatGPT روی هم ۲۱٫۷ درصد ثبت‌نام‌هایمان در همه ابزارهای رایگان و پول‌ده را می‌سازند؛ بیش از یوتیوب و فقط پس از گوگل.

می‌توانید در فرم‌های جذب سرنخ یا نظرسنجی‌ها از مشتریان بخواهید پرامپت‌هایی که با آن‌ها برند شما را پیدا کرده‌اند هم بدهند. این به شما کمک می‌کند بفهمید روی کدام محصول‌ها، دسته‌ها و حوزه‌ها برای بازده بیشتر سرمایه‌گذاری کنید.

۴. ترافیک مستقیم را برای بینش‌های قیف تاریک زیر نظر بگیرید

بخش ثابتی از بازدیدهای هوش مصنوعی شما همیشه در ترافیک مستقیم می‌افتد؛ جایی که هرگز آن‌ها را تشخیص نخواهید داد. بسیاری از پلتفرم‌های هوش مصنوعی داده ارجاع‌دهنده را حذف می‌کنند و بسیاری از خریداران پس از خواندن یک پاسخ، نام برند شما را در گوگل تایپ می‌کنند به‌جای کلیک‌کردن. این هم در تحلیل‌های شما به‌شکل ترافیک مستقیم ظاهر می‌شود.

ترافیک مستقیم و بدون ارجاع خود را پیش از هر کار هوش مصنوعی ثبت کنید و بعد از هر موج محتوایی هوش مصنوعی آن را تماشا کنید. اگر ترافیک مستقیم پس از انتشار محتوای هوش مصنوعی رو به بالا رفت و هیچ چیز دیگری این افزایش را توضیح نمی‌دهد (نه کمپین غیرهوش‌مصنوعی، نه روابط عمومی، نه فصلی‌بودن)، منطقی است فرض کنیم ترافیک اضافه از هوش مصنوعی آمده است. برای فهمیدن ارزش این جهش، از همان نرخ تبدیل ترافیک مستقیم خودتان استفاده کنید؛ مثلاً اگر ترافیک مستقیم شما معمولاً با نرخ ۲ درصد تبدیل می‌شود و ۱۰۰۰ بازدید مستقیم اضافی و بی‌توضیح می‌بینید، می‌توانید برآورد کنید حدود ۲۰ تبدیل اضافی از هوش مصنوعی آمده است.

۵. تقاضای برندی ایجادشده توسط جست‌وجوی هوش مصنوعی را بسنجید

اگر تقاضای برندی به‌طور قابل اتکا همراه با دیده‌شدن شما در هوش مصنوعی یا پس از آن بالا برود، راهی جهت‌دار برای نشان دادن این دارید که هوش مصنوعی علاقه ایجاد می‌کند — و تصویری تقریبی از اندازه آن. بدون این، گزارش شما فقط کلیک‌ها و تبدیل‌های قابل ردیابی را پوشش می‌دهد؛ یعنی تنها نوک قابل دیدنِ آنچه واقعاً رخ می‌دهد.

حجم جست‌وجوی برند خود را در تب «تقاضای جست‌وجو» در Brand Radar ببینید و مطمئن شوید کلید «فقط نام برند» را روشن می‌کنید تا پرس‌وجوهای دسته‌ای غیربرندی حذف شوند. وقتی درباره جست‌وجوی هوش مصنوعی گزارش می‌دهید، اشاره‌های هوش مصنوعی و حجم جست‌وجوی برندی را کنار هم روی نمودار بگذارید. من داشبوردی برای همین کار با داده‌های Letaido و Ahrefs Brand Radar ساختم. اشاره‌های هوش مصنوعی ما برای نام برند به‌طور نمایی رشد کرده، اما حجم جست‌وجوی برندی هنوز کاملاً عقب نمانده است. می‌توانیم این را در طول زمان پیگیری کنیم تا ببینیم همبستگی میان رشد دیده‌شدن برندی در هوش مصنوعی و تقاضای جست‌وجوی برندی وجود دارد یا نه.

۶. اشاره‌های وب را به‌عنوان نشانه اولیه رشد دیده‌شدن گزارش کنید

پلتفرم‌های هوش مصنوعی داده زیادی به اشتراک نمی‌گذارند؛ برای ChatGPT هیچ Search Console وجود ندارد. بهترین راه سنجش دیده‌شدن، رصد نمونه‌ای از پرامپت‌ها و دیدن اینکه چه کسی توصیه می‌شود. این روش برای دیدن روندها خوب است، اما پاسخ‌های هوش مصنوعی ذاتاً بی‌ثبات‌اند و ترافیک ارجاعی هم اغلب پنهان یا بد انتساب داده می‌شود. پس ارزش دارد در کنار پرامپت‌ها، اشاره‌های وب را هم پیگیری کنید؛ سنجششان آسان‌تر است و معمولاً پیش از دیده‌شدن در هوش مصنوعی حرکت می‌کنند.

مدل‌های هوش مصنوعی آنچه درباره برند شما می‌گویند را عمدتاً از آنچه بقیه وب درباره شما می‌گوید یاد می‌گیرند. در پژوهشی که اجرا کردم، اشاره‌های برندی وب یکی از عواملی بود که نزدیک‌ترین پیوند را با دیده‌شدن برند در هوش مصنوعی داشت. هرچه صفحات شخص ثالث بیشتری از برند شما نام ببرند (و مساعدتر بگویند)، احتمال بیشتری دارد هوش مصنوعی شما را توصیه کند و هنگام توصیه، توصیف درستی از شما ارائه دهد.

اخیراً این را از نزدیک دیدیم: با رشد شمار صفحاتی که در حوزه ابزارهای AEO از ما نام می‌بردند، دیده‌شدن ما در پاسخ‌های هوش مصنوعی برای آن دسته هم بالا رفت. از نظر گزارش‌دهی، این اشاره‌های وب را به سامانه هشدار زودهنگام مفیدی تبدیل می‌کند. اشاره‌ها احتمالاً پیش از دیده‌شدن و ترافیک هوش مصنوعی بالا می‌روند، پس می‌توانید پیشرفت کار روابط عمومی، محتوا و ارتباطات بیرونی‌تان را نشان دهید تا اعداد سخت‌تر برسند. کافی است آن را به‌عنوان شاخص پیشرو ارائه کنید؛ مثلاً «اشاره‌ها ۳۰ درصد بالا رفته و این معمولاً پیش‌درآمد رشد دیده‌شدن در هوش مصنوعی است.»

۷. در برابر افت ترافیک هوش مصنوعی با سهم ترافیک دفاع کنید

گزارش‌دهی درباره جست‌وجوی هوش مصنوعی فقط گفتن از دستاوردها نیست؛ توجیه زیان‌های به‌ظاهر موجود هم هست. پاسخ‌های هوش مصنوعی کلیک‌ها را نابود می‌کنند، اما اگر ترافیک شما ۱۰ درصد افت کند در حالی که کل دسته‌ی پیرامون‌تان ۲۵ درصد ریزش دارد، یعنی شما در آن فصل سهم برده‌اید. اعداد خام ترافیک هرگز این را نشان نمی‌دهند.

پس وقتی کسی می‌پرسد چرا ترافیک کم شده، متریک «سهم ترافیک به تفکیک دامنه» را بیاورید. این را در Keywords Explorer پیدا می‌کنید و عملکرد سایت شما را در بستر بازار نشان می‌دهد. یک روند ساده: به گزارش کلمات کلیدی ارگانیک بروید و ۱۰٬۰۰۰ کلمه با بالاترین رتبه دامنه‌تان را انتخاب کنید، روی «کپی» بزنید، در Keywords Explorer آن‌ها را در نوار جست‌وجو بچسبانید، گزارش «سهم ترافیک به تفکیک دامنه» را باز کنید و ببینید برای کلمات کلیدی برترتان در مقایسه با باقی بازار چه سهمی دارید.

جمع‌بندی

هیچ‌کس — از جمله خود ما — نمی‌تواند ارزش جست‌وجوی هوش مصنوعی را به‌طور قطعی اثبات کند. پاسخ‌های هوش مصنوعی مدت‌ها پیش از آنکه کلیک قابل ردیابی بسازند بر خریداران اثر می‌گذارند، پس هیچ عدد واحدی تمام ماجرا را نمی‌گوید. سیگنال‌هایی را انتخاب کنید که با کسب‌وکارتان جور است، هر فصل آن‌ها را در کنار برآورد بازگشت سرمایه گزارش کنید و صادقانه بگویید هر یک چه چیزی را نمی‌بیند.